منابع پایان نامه درمورد ارزش افزوده، صنعت دارو

کاملا پوسیده شده و چهار تیمار کود شیمیایی با ترکیب عناصر اصلی ازت، فسفر و پتاسیم با مقادیر مختلف و در سال زراعی 1392 در ایستگاه کشاورزی قائمشهر انجام شد.
در طی این تحقیق بررسی ارتفاع گیاه در مرحله گلدهی، تعداد شاخه های فرعی (جانبی) گیاه، تعداد گل بر روی هر گیاه، وزن تر شاخه و ساقه (گرم)، وزن تر گل و برگ (گرم)، کل وزن تر گیاه (گرم)، وزن خشک شاخه و ساقه (گرم)، وزن خشک گل و برگ (گرم)، کل وزن خشک گیاه (گرم)، میزان و درصد اسانس با استفاده از دستگاه کلونجر و تعیین نوع و ترکیبات اسانس با استفاده از دستگاه جی سی مس صورت گرفته است.
تعداد 28 ماده اصلی از ترکیبات موجود در اسانس مرزه تابستانه در تیمارهای مختلف این پژوهش استخراج شد. بیشترین تعداد ترکیبات اسانس از نظر تنوع و میزان ماده مؤثره در تیمار شاهد، تیمار چهار با کودهای شیمیایی ترکیبی – NPK (60،50،50)، تیمار شش با کودهای شیمیایی ترکیبی – NPK (60،50،80) و کمترین تنوع ترکیبات اسانس در تیمار کود حیوانی، تیمار کود ورمی کمپوست و تیمار هفت با کودهای شیمیایی ترکیبی – NPK (80،70،80) مشاهده شد. بالاترین میزان ترکیبات اسانس نسبت به تیمارهای کودی دیگر در تیمار کود حیوانی، تیمار کود ورمی کمپوست و تیمار هفت با کودهای شیمیایی ترکیبی – NPK (80،70،80) بدست آمد.
نتایج این تحقیق نشان داد که ترکیبات عمده اسانس مرزه تابستانه در این مطالعه: بی سیکلو هپتان، بنزن دی کربوکسیلیک اسید، فنل، دی ان اکتیل فتالات و گاما – ترپینن بوده است.
همچنین نتایج نشان داد که نقش کودهای آلی: ورمی کمپوست و کود حیوانی گوسفندی در مقایسه با کودهای شیمیایی مثبت بوده است.
در مجموع، استفاده از کود حیوانی گوسفندی و کود ورمی کمپوست سبب بهبود ویژگیهای رشدی و مقدار اسانس گیاه دارویی مرزه تابستانه شده و میتواند در کاهش مصرف کودهای شیمیایی و کاهش آلودگی های محیط زیست موثر باشد و در تولید محصولات سالم گیاهی و همچنین در تولید ارگانیک و طبیعی گیاهان دارویی که مصارف غذایی، طبی و آرایشی دارند نقش مفیدی را ایفا نمایند.
واژه های کلیدی: اسانس، کودهای آلی، کود های شیمیایی، گیاه دارویی، مرزه تابستانه.
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1- مقدمه
گیاهان دارویی گیاهانی هستند که یک یا برخی از اندام های آن ها حاوی ماده موثره می باشد که این مواد دارای اثرات فعال کننده زیستی در موجودات زنده است. همچنین کاشت و داشت و برداشت این گیاهان به منظور استفاده از مواد موثره آن ها انجام می گیرد (فتاحی، 1389). گیاهان دارویی سه جنبه کاربردی دارد: طبی، ادویه ای و عطری (امیدبیگی، 1388). عوامل اقتصادی یکی از مهم ترین عوامل در تولید، پرورش و فرآوری گیاهان دارویی و صنعت تولید داروهای گیاهی است. با توجه به آمار و ارقام گزارش شده در منابع مختلف، تولید گیاهان دارویی در مقایسه با سایر گیاهان زراعی و باغی از ارزش افزوده ی بالاتری برخودار است. هم چنین با توجه به استقبال جهانی از مصرف داروهای با منشا گیاهی، صنعت داروسازی در این بخش نیز از رونق اقتصادی خوبی برخودار شده است (امیدبیگی، 1374). مرزه تابستانه که گیاهی است یکساله است و مرزه زمستانه که گیاهی است چند ساله و دائم سبز است که به مقدار وسیع کشت می شود و به عنوان گیاهان ادویه ای برای طعم دادن به غذاها و به عنوان سبزی تازه و یا به عنوان چای سبز به مصرف می رسند و این دو گونه بخش زیادی از تجارت جنس مرزه را به خود اختصاص داده اند. گونه مرزه تابستانه بومی جنوب اروپاست ولی در بخشی از آمریکای شمالی به طور طبیعی مستقر گردیده است. مبدا پیدایش (مرزه) دوران سوم زمین شناسی می باشد که از این دوران در رویشگاههای خشک گسترش یافته است. گیاه دارویی مرزه تابستانی به عنوان محرک نیرو دهنده، برای تقویت معده، ضدعفونی کننده، تسهیل کننده عمل هضم و … مورد استفاده قرار می گیرد. بر اساس بعضی گزارشها مرزه برای درمان سرطان مورد استفاده قرار گرفته است. ترکیبات اصلی موجود در مرزه تابستانی و مرزه زمستانی ترکیبات فنلی تیمول و کارواکرول هستند. به علاوه سایر ترکیبات منوترپنی و سسکوئی ترپنی در اسانس آنها وجود دارد (جم زاد، 1388). محل رویش مرزه در ایران شامل شمال غرب، تبریز، خوی، ارسباران و قسمت های مختلفی از خراسان است. پرورش این گیاه به عنوان سبزی خوراکی بوده و استفاده ی خشک آن در ادویه جات در نقاط مختلف ایران رایج است (صالحی سورمقی، 1385). با توجه به اهمیت موضوع این تحقیق، لازم است که اثر کودهای آلی و کودهای شیمیایی بر عملکرد، کمیت و کیفیت مواد موثره گیاه دارویی مرزه تابستانه بررسی شده و کاربرد آن در صنایع داروسازی، غذایی، آرایشی و اهمیت اقتصادی آن مورد توجه بیشتری قرار بگیرید.
1-2- اهداف
هدف کلی از این تحقیق، بررسی اثر سطوح مختلف کوهای آلی: ورمی کمپوست و حیوانی (گوسفندی) و کودهای شیمیایی: ازت (اوره)، فسفر و پتاسیم بر روی رشد و عملکرد گیاه دارویی مرزه تابستانه و به منظور تعیین بهترین تیمار کودی و اثر آن بر روی میزان اسانس بدست آمده و برخی دیگر از خصوصیات کمی و کیفی مرزه تابستانه می باشد. اهداف اختصاصی این تحقیق: بررسی تاثیر کودهای آلی بر رشد و عملکرد گیاه دارویی مرزه تابستانه. بررسی تاثیر کودهای شیمیایی بر رشد و عملکرد گیاه مرزه تابستانه. بررسی میزان و ترکیب اسانس در تیمارهای کودهای آلی گیاه مرزه تابستانه. بررسی میزان و ترکیب اسانس در تیمارهای کودهای شیمیایی گیاه مرزه تابستانه. هدف کاربردی این تحقیق: تعیین بهترین ترکیب کود آلی به منظور افزایش رشد و افزایش اسانس گیاه دارویی مرزه تابستانه. هدف نهایی این تحقیق: تعیین بهترین ترکیب کود آلی به منظور کاهش کاربرد کودهای شیمیایی و کمک به حفظ محیط زیست و تولید محصولات غذایی ارگانیک (طبیعی) و سالم. فرضیه های تحقیق: کودهای آلی بر رشد، کمیت و عملکرد گیاه دارویی مرزه تابستانه اثر دارد. کودهای شیمیایی هم بر رشد، کمیت و عملکرد گیاه دارویی مرزه تابستانه اثر دارد. کودهای آلی بر روی میزان مواد مؤثره و کیفیت اسانس گیاه دارویی مرزه تابستانه موثر است. کودهای شیمیایی بر روی میزان مواد مؤثره و کیفیت اسانس گیاه دارویی مرزه تابستانه ارتباط اثر دارد. خصوصیات رویشی گیاه دارویی مرزه، تحت تاثیر تیمارهای کودهای مختلف آلی متفاوت می باشد. خصوصیات رویشی گیاه دارویی مرزه، تحت تاثیر تیمارهای کودهای مختلف شیمیایی متفاوت می باشد. تیمارهای کودهای شیمیایی و آلی بر کیفیت و کمیت اسانس گیاه مرزه تاثیرگذار می باشد. تیمارهای نمونه های شاهد که به صورت طبیعی و بدون استفاده از کود های مختلف شیمیایی و آلی رشد کرده اند از نظر اندام های هوایی و مقدار اسانس بدست آمده، با نمونه های تیمارهای که با کودهای شمیمایی و آلی رشد کرده اند از نظر میزان رشد و مقدار مواد موثره دارای مقادیر نختلفی می باشند. اهمیت و ضرورت انجام تحقیق: امروزه انجام تحقیقات بر روی کاهش میزان کاربرد مواد شیمیایی (کود و سموم) در تولید محصولات زراعی و تولید محصولات سالم غذایی طبیعی و ارگانیک می تواند به سلامتی انسان و حفظ محیط زیست کمک نماید. استفاده از مواد آلی و کشت ارگانیک امروزه کاربرد زیادی پیدا کرده زیرا کودهای شیمیایی می توانند به عنوان یکی از آلوده کننده های محیطی همچون آلوده کننده های زیست محیطی عمل کرده و محیط زیست را با مخاطره روبرو می کند لذا استفاده از مواد آلی و همچنین تعیین غلظت آنها می تواند باعث افزایش تولید و عملکرد گیاهان شده و خسارات ناشی از کودهای شیمیایی را کاهش دهد. تولید و پرورش گیاه دارویی مرزه تابستانه که دارای کاربردهای طبی، غذایی و آرایشی می باشد اهمیت اقتصادری آن را بیان می کند. با توجه به خواص دارویی و درمانی گیاه مرزه تابستانه و اثرات مواد موثره و اسانس آن، ضرورت انجام تحقیقات گسترده تر، تولید و بازاریابی محصولات مختلف این گیاه را دو چندان می کند. با توجه به اهمیت اقتصادی تولید و پرورش گیاه دارویی مرزه تابستانه که دارای کاربردهای طبی، غذایی و آرایشی می باشد و ارزش افزوده اسانس گیاه مرزه تابستانه و خواص دارویی آن باعث انتخاب این گیاه با هدایت و راهنمایی اساتید گرامی شد. امروزه در جهت تولید محصولات سالم زارعی، استفاده از مواد و کودهای آلی و کشت ارگانیک کاربردهای فراوانی پیدا کرده است چرا که کودهای شیمیایی سبب آلودگی محیطی شده و به محیط زیست و سلامت انسانها لطمات جبران ناپذیری وارد می کند. لذا با توجه به اهمیت و ضرورت تحقیق بر روی کاربرد کودهای آلی و مقایسه آن با کودهای شیمیایی در میزان رشد و مقدار مواد موثره و اسانس گیاهان دارویی، کاهش کاربرد کودهای شیمیایی به عنوان یکی از آلوده کننده های محیطی، از انگیزه های این پژوهش می باشد.
1-3- معرّفی تیره نعنائیان
در تیره نعناع طبق بررسی های جدیدی که به عمل آمده، 4000 گونه گیاه وجود دارد که در 200 جنس جای داده شده اند. این گیاهان به وضعی در کره زمین پراکندگی دارند که در غالب نواحی یافت می گردند ولی پیشینه انتشار آنها در منطقه مدیترانه است. گیاهانی عموما علفی یکساله یا پایا و دارای ساقه های راست یا خزنده اند. از مشخصات این گیاهان آن است که ساقه های چهارگوش دارند. از قاعده ساقه آنها نیز غالبا ساقه های فرعی منشاء می گیرد که حالت خزنده در سطح زمین پیدا می کنند و یا درون خاک وارد گردیده به صورت ساقه زیرزمینی در می آیند (زرگری، 1376). تیره نعناع یکی از تیره های بزرگ گیاهی ایران است و شامل جنس هایی با گونه های زیاد است. این تیره در ایران 46 جنس و 14 قبیله دارد. تیره نعناع گیاهانی یکساله، چند ساله، یا خشبی، به ندرت درختچه ای، اغلب معطر و بدون تیغ، یا ساقه ای غالبا چهارگوش، برگ ها متقابل، به ندرت فراهم، بدون گوشوارک، ساده، گاهی شانه ای. گل آذین گرزن، در محور برگه ها یا برگ های بالایی دو به دو متقابل یا اغلب به صورت فراهم کنار یکدیگر قرار گرفته، گاهی نیز گل آذین سنبله، گل ها نر ماده، گاهی در یک گیاه تعدادی از گل ها فاقد اندام نر یا پرچم، به عبارت دیگر گل های ماده، در این حالت گل های کوچکتر و کمرنگ تر از بقیه (جوری و همکاران، 1389). این تیره از لحاظ تعداد و غنای اشکال یکی از ده تیره بزرگ گیاهان محسوب می گردد. اغلب این گیاهان با خشکی سازش حاصل کرده و برگ های آنها از کرک پوشیده شده اند تا از تعرق زیاد جلوگیری به عمل آورند (صفایی و همکاران، 1391). گیاهان یک ساله یا چند ساله، علفی یا بوته ای بندرت درختچه ای، اغلب معطر و بدون تیغ، ساقه ها چهار گوش، برگها متقابل و بندرت فراهم، گل آذین گرزین مجتمع و متراکم انتهایی یا محوری (گلومرول) است. جام گل نامنظم، پیوسته، دولپه، پرچم ها 4 عدد دو به دو مساوی که به این حالت دی دینام می گویند گاهی 2 عدد، میوه چهار فندقه (تتراکن) در این خانواده هر جفت برگ با جفت پایین تر و بالاتر زاویه 90 درجه تشکیل می دهد (حکیمی میبدی و همکاران، 1384). ماده موثره گیاهان این تیره عمدتا از نوع اسانس است که در کرک های ترشحی یا حجره ای مخصوص در برگ، ساقه و گلها ساخته و ذخیره می شود. در اندام های مختلف این گیاهان موسیلاژ، تانن و مواد تلخ نیز وجود دارد. به علت معطر بودن این گیاهان مورد چرای دام واقع نشده و لذا ارزش علوفه ای ندارد ولی از نظر حفاظت خاک و از نظر داروئی حائز اهمیت می باشند. برخی از گونه های دیگر آن معرف سیر قهقرائی مرتع می باشند (اطمینان اقطاعی، 1390).
1-3-1- تاریخچه مرزه تابستانه1
مبدا پیدایش مرزه دوران سوم زمین شناسی می باشد ک

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد رایگان دربارهجامعه مدرن، طلاق، مواد مخدر