منابع پایان نامه درمورد اطلاعات مربوط، افراد مبتلا، ارزش افزوده

برداشت همواره در آغاز گلدهی انجام می گیرد. دومین برداشت معمولا اواخر شهریور – اوایل مهر مناسب است. برداشت محصول به وسیله ماشین یا داس صورت می گیرد و کلیه اندامهای هوایی گیاهان برداشت می شوند. پس از جمع آوری، محصول را خشک می کنند. دمای مناسب برای خشک کردن اندامهای رویشی مرزه، 40 درجه سانتی گراد است. پس از خشک کردن آنها را تمیز و بسته بندی می کنند. مقدار عملکرد وزن خشک پیکر رویشی، بین 4/1 تا 8/1 تن در هکتار است. اگر هدف از کشت مرزه جمع آوری بذرهای آنها باشد تنها یک بار ان هم در هنگامی که میوه ها می رسند اقدام به برداشت می شود. معمولا 140 تا 160 روز پس از سبز شدن بذر، میوه ها می رسند. زمان مناسب برای جمع آوری بذرها، اوایل شهریورماه است. رنگ بذرها از اوایل شهریور بتدریج قهوه ای می شود. تاخیر در برداشت بذرها مناسب نیست زیرا بذرهای کاملا رسیده با کوچکترین ضربه ای به اطراف پراکنده می شوند. اندامهای رویشی برداشت شده در این مرحله کیفیت مطلوبی ندارند و فاقد ارزش دارویی خواهند بود. مقدار محصول بذر بین 150 تا 300 کیلوگرم در هکتار است (امیدبیگی، 1388).
1-3-6- خواص درمانی مرزه تابستانه
پزشکان قرون وسطی برای آن اثر معالج نقرس قائل بودند و در قرون 15 و 16 میلادی نیز مردم آنرا دارویی مقوی، سقط کننده جنین و رفع فلج می دانستند. در سال 1582 میلادی موفق به استخراج اسانس از مرزه گردیدند و در سال 1933 نیز دانشمندی به نام Schultzik آنرا داروی رفع اسهال با اثر قاطع اعلام داشت. سرشاخه گلدار و بطور کلی قسمتهای هوایی گیاه که معمولا در هنگام گل چیده می شود و در سایه خشک می گردد، بوی معطر و اثر نیرو دهنده، تسهیل کننده عمل هضم، مقوی معده2 مدر، بادشکن و بطور خفیف اثر قابض، ضد نزله، رفع اسهال و ضد کرم دارد. از مرزه می توان مانند انواع دارویی آویشن، در رفع ضعف و حالت چنگ زدگی معده استفاده کرد بعلاوه آنرا در سوء هضم ها، زردی، حالت بحرانی آسم، تخمیرات روده و نفخ بکار برد. محلول های آن به صورت غرغره جهت رفع افتادگی زبان کوچک و احتقان و پرخونی لوزه ها مصرف دارد بعلاوه لوسیون آنرا در استعمال خارج بر روی اولسری های دیر علاج اثر می دهند و حمام جوشانده آنرا در رفع دردهای رماتیسمی، دردهای عصبی و همچنین تقویت جسمانی کودکان کم بنیه و یا مبتلا به نرمی استخوان به کار می برند. مرزه طبق بررسی های Schultzikاثر قاطع در رفع اسهالهای حاد و مزمن دارد. دم کرده یک درصد آن که معادل 126./. درصد کارواکرول دارد، در رفع اسهالهای عفونی سبک و همچنین گاستروآنتریت های حاد و التهاب قولون اثر معالج نشان می دهد. اسانس مرزه دارای اثر ضدعفونی کننده است (زرگری، 1376). مرزه به علت داشتن ترکیبات فنلی در اسانس و ترکیبات تاننی در برگ دارای خاصیت ضد قارچ، ضد میکروب، ضد اسپاسم و ضد اسهال می باشد. هم چنین مرزه دارای خاصیت ضد ادرار آوری بوده و در اروپا از قدیم به عنوان ضد تشنگی زیاد به خصوص در افراد مبتلا به مرض قند مورد استفاده بوده است. این اثر را به دلیل وجود جسم کارواکرول در اسانس آن می دانند. مهمترین اثرات گزارش شده مرزه: ضد درد، ضد آرتریت، ضد باکتری، ضد سرطان، ضد ترشح ادرار، ضد ویروس تبخال، ضد التهاب، ضد کرم، ضد اکسیدان، ضد عفونی کننده، ضد قارچ، ضد اسپاسم، معرق، هضم کننده ی غذا، ادرار آور، خلط آور، مسهل، مسکن، محرک و مقوی معده (صالحی سورمقی، 1385). گیاه دارویی مرزه تابستانی به عنوان محرک نیرو دهنده، برای تقویت معده، ضدعفونی کننده، تسهیل کننده عمل هضم … مورد استفاده قرار می گیرد. بر اساس بعضی گزارشها مرزه برای درمان سرطان مورد استفاده قرار گرفته است (جم زاد، 1388). سرشاخه های گلدار و قسمتهای هوایی گیاه مرزه که معمولا هنگام چیده شده در سایه خشک می شود معطر بوده، دارای اثر مقوی معده، نیرو دهنده، تسهیل کننده عمل هضم و ضد نفخ و مدر می باشد. همچنین به طور خفیف دارای اثر قابض بوده، در رفع اسهالهای حاد و مزمن بکار می رود. به عنوان ضد کرم و ضد نزله نیز مورد مصرف دارد و در حالت بحرانی آسم و احتقان و پر خونی لوزه ها بکار می رود. در استعمال خارج، لوسیون آن بر روی زخمهای دیر علاج اثر مفید ظاهر می سازد. اسانس مرزه دارای خاصیت ضد عفونی کننده نیز می باشد (مومنی و همکاران، 1377). پیکر رویشی مرزه حاوی مواد موثره ای است که باعث افزایش فشار خون و مداوای سرفه می گردد. این گیاه ضد نفخ بوده و به هضم غذا نیز کمک می کند .از اسانس مرزه در صنایع کنسروسازی و نوشابه سازی استفاده می شود. اسانس این گیاه خاصیت ضد میکروبی داشته و مانع رشد برخی از باکتریها می شود (امیدبیگی، 1388). مرزه تابستانی به عنوان گیاهی دارویی، به صورت سنتی به عنوان داروی محرک، ضد نفخ، خلط آور، مقوی معده و همچنین ضد اسهال و تقویت کننده قوی جنسی کاربرد دارد. اسانس هر دو گونه ها به دلیل وجود کارواکرول و تیمول دارای خواص ضد میکروبی است (معاونی، 1388).
1-3-7- وضعیت تولید و مصرف مرزه تابستانه و اهمیت اقتصادی آن
در خصوص تولید و مصرف مرزه تابستانه در حال حاضر چه در سطح کشور و چه در سطح دنیا آمار دقیقی در دسترس نمی باشد ولی در خصوص چگونگی مصرف و اهمیت اقتصادی آن موارد زیر بیان می شود: پرورش این گیاه (مرزه) به عنوان سبزی خوراکی بوده و استفاده ی خشک آن در ادویه جات در نقاط مختلف ایران رایج است (صالحی سورمقی، 1385). مرزه به صورت های تازه، خشک و مخلوط در ادویه جات، دارای مصرف بالایی در جهان است (معاونی، 1388). از اسانس مرزه در صنایع کنسرو سازی و نوشابه سازی استفاده می شود. اسانس این گیاه خاصیت ضد میکروبی داشته و مانع رشد برخی از باکتریها می شود (امیدبیگی، 1388). اسانس مرزه دارای اثر ضدعفونی کننده است (زرگری، 1369). در بسیاری از کشورها از جمله انگلیس از مرزه به عنوان یکی از گیاهان مهم ادویه ای استفاده می شود. همه ساله زمینهای زراعی وسیعی در کشورهای یوگسلاوی، فرانسه، اسپانیا، آمریکا (کالیفرنیا) و مجارستان به کشت مرزه اختصاص می یابد (امیدبیگی، 1388). عوامل اقتصادی یکی از مهم ترین عوامل در تولید، پرورش و فرآوری گیاهان دارویی و صنعت تولید داروهای گیاهی است. با توجه به آمار و ارقام گزارش شده در منابع مختلف، تولید گیاهان دارویی در مقایسه با سایر گیاهان زراعی و باغی از ارزش افزوده ی بالاتری برخودار است. هم چنین با توجه به استقبال جهانی از مصرف داروهای با منشا گیاهی، صنعت داروسازی در این بخش نیز از رونق اقتصادی خوبی برخودار شده است (امیدبیگی، 1374).
1-4- تاریخچه گیاهان دارویی
قدمت شناخت خواص دارویی گیاهان شاید بیرون از حافظه تاریخ باشد. یکی از دلایل مهم این قدمت حضور باورهای ریشه دار مردم سرزمین های مختلف در خصوص استفاده از گیاهان دارویی است (امیدبیگی، 1374). قدمت استفاده از گیاهان دارویی به قدمت عمر بشر است، چون امراض با پیدایش بشر متولد شده اند و اسناد و مدارک چند هزار ساله موجود در تاریخ طب و داروسازی حاوی تجربیات و اطلاعات ارزشمند گیاه درمانی است (معاونی، 1388). معلوم نیست دقیقا از چه زمانی گیاهان به عنوان دارو مورد استفاده انسان قرار گرفته اند. مسلما اطلاعات مربوط به اثرات و خواص دارویی گیاهان از زمانهای بسیار دور به تدریج به دست آمده، سینه به سینه منتقل گشته، به طوری ضمنی با آداب و سنن قومی نیز در آمیخته، سرانجام با زحمت زیاد و از طریق تجربه های مدید اهم اثرات و خواص آنها در اختیار نسلهای معاصر قرار گرفته است. طبق برخی سنگ نبشته ها و شواهد دیگر به نظر می رسد مصریان و چینیان در زمره اولین جمعیت های بشری بوده باشند که فراتر از بیست و هفت قرن قبل از میلاد مسیح از گیاهان به عنوان دارو استفاده برده و حتی برخی از گیاهان را برای مصرف بیشتر در درمان دردها کشت داده اند. مردم یونان باستان خواص دارویی برخی از گیاهان را به خوبی می دانسته اند (امیدبیگی، 1374). فسیل های کشف شده گیاهان به 3/2 میلیون سال پیش بر می گردد. این گیاهان اساس زندگی جانوران و انسان را در کره زمین امکان پذیر ساخته اند. گیاهان انرژی و عناصر سازنده بدن، همچنین ویتامین های تنظیم کننده متابولیسم و مواد موثره داروها را فراهم می کنند. استفاده از گیاهان برای درمان بیماریها با تاریخ بشر همزمان بوده است. در حفاری های 60000 ساله در عراق شواهدی یافت شده که انسان نئابه ندرتا هشت گیاه دارویی از جمله گیاهان افدرا و ختمی را مورد استفاده قرار می داده است. در تورات از 30 گیاه با آثار درمانی ذکر شده است. با سقوط تمدن های باستانی، بسیاری از این شواهد مکتوب نابود شده اند، اما در برخی تمدن ها، آثاری بر جای مانده است. گیاهان دارویی در فرهنگ های مختلف، مانند فرهنگ یونان به عنوان روح یا روان و در فرهنگ هندوها به عنوان گیاه مقدس محسوب می شدند. با ظهور تمدن های 3 هزار ساله پیش از میلاد در مصر، خاورمیانه و هندوچین، کتاب هایی در خصوص گیاهان دارویی نوشته شدند (دوازده امامی و همکاران، 1387). فلات وسیع ایران، در عین حال که یک واحد خاص جغرافیایی در روی کره زمین شمرده می شود، ولی از اقالیم و محیط های گوناگونی در قسمت های مختلف برخودار است. به همین دلیل گونه های گیاهی متنوعی در آن انتشار دارد. به طوری که جوامع گیاهی منتشر در این فلات هر یک دارای ترکیب معینی از انبوه مختلف گونه ها می باشد. در فلات مذکور پهنه اصلی انتشار جوامع گیاهی متعلق به خود کشور ایران است و در میان فلور غنی ایران که بیش از 7500 گونه گیاهی را در بر می گیرد تعداد بسیار زیادی از آنها را گیاهانی تشکیل می دهند که به دلایلی دارویی نامیده می شوند. این گیاهان اکثرا از دیرباز توسط بشر شناخته شده و مورد استفاده قرار گرفته اند(امیدبیگی، 1388). در قرن هشتم تا دهم میلادی دانشمندان ایرانی؛ ابو علی سینا، محمد زکریای رازی و دیگران به دانش درمان با گیاه رونق زیادی دادند و گیاهان بیشتری را در این رابطه معرفی کردند و کتابهای معروفی چون قانون و الحاوی را به رشته تحریر در آورند. بعد از آن درمان با گیاه همچنان دنبال گردید. در قرن سیزدهم ابن بیطار مطالعات فراوانی در مورد خواص دارویی گیاهان انجام داد و خصوصیلت بیش از 1400 گیاه دارویی را در کتابی از خود به جای گذاشته، یادور شد. پیشرفت اروپائیان در استفاده دارویی از گیاهان در قرن هفده و هجده ابعاد وسیعی یافت و از قرن نوزدهم کوششهای همه جانبه ای جهت استخراج مواد موثره از گیاهان دارویی و تعیین معیارهای معینی برای تجویز و مصرف آنها شروع شد به طوری که کوششهای آن زمان تا به امروز هم ادامه یافته و در حال حاضر نیز با سرعت هر چه بیشتر به پیش می رود (امیدبیگی، 1374). ایرانیان از دیرباز و حتی پیش از دیگران در زمینه شناخت گیاهان دارویی و کاربرد درمانی آنها از دانش پیشرفته ای برخودار بوده اند و گواه راستین این مدعا، اسناد و مدارک مکتوب فراوانی است که از نیاکان بر جای مانده و نمونه بارز آن کتاب باستانی اوستاست. در وندیداد یکی از پنج کتاب تشکیل دهنده اوستا (که در مجموع دست کم 2500 سال پیشنه دارد)، بخش های پرشماری به گیاه درمانی، معرفی گیاهان دارویی و کاربرد آنها اختصاص یافته است. انتخاب اسامی افراد به نام های نسترن، سوسن و مانند آن که برگرفته از این منابع بوده نشان دهنده پیشینه و عمق نفوذ فرهنگی آن است (دوازده امامی و همکاران، 1387).
1-4-1- معرفی گیاهان دارویی
گیاهان دارویی دارای تعاریف متعددی است که برخی از آنها به شرح زیر ذکر می شود: گیاهان دارویی گیاهانی هستند که یک یا برخی از اندام های آن ها حاوی ماده موثره می باشد که این مواد دارای اثرات فعال کننده

مطلب مشابه :  مقاله درمورد دانلوددانش آموز، پیشرفت تحصیلی، دانش آموزان