منابع پایان نامه درمورد درجه حرارت، روم باستان

ه از این دوران در رویشگاههای خشک گسترش یافته است (جم زاد، 1388). به نظر می رسد که نخستین بار در ایتالیا اقدام به پرورش این گیاه شده باشد. پزشکان قرون وسطی برای آن اثر نقرس قائل بودند و در قرون 15 و 16 میلادی نیز مردم آنرا دارویی مقوی، سقط کننده جنین و رفع فلج می دانستند. در سال1582 میلادی موفق به استخراج اسانس از مرزه گردیدند و در سال 1933 نیز دانشمندی به نام Schultzik آنرا داروی رفع اسهال یا اثر قاطع اعلام داشت (زرگری، 1376). مرزه به عنوان یکی از مطبوعترین ادویه ها معرفی شده و مدتهاست که از آن به عنوان ادویه استفاده می شود. یکی از حکمای روم باستان با نام ویرژیل می گوید: قبل از اینکه مردم روم فلفل را بشناسند از مرزه به عنوان یکی از اصلی ترین ادویه ها بهره می بردند. آنها از این گیاه در نوشیدنیها نیز استفاده می کردند (امیدبیگی، 1388).
1-3-2- معرفی جنس و گونه مرزه تابستانه
جنس مرزه Satureia یکی از جنس های خانواده نعنا Lamiaceae متعلق به زیر خانواده Nepetoideia و قبیله Mentheae می باشد. جنس مرزه در چهارچوب وسیع خود دارای حدود 235 گونه است. این جنس در بررسی گیاه شناسان مختلف به طور بسیار متفاوت ارائه گردیده و مرور بر منابع جدایی 17 جنس را از آن نشان می دهد.(Doroszenko, 1985) (جم زاد، 1388). جنس مرزه با نام علمی Satureia اغلب در مناطق مدیترانه ای پراکندگی دارد (معاونی، 1388). جنس مرزه بر اساس تعریف محدود برای آن دارای حدود 30 گونه است که با نام معمول Savory شناخته می شوند. معرفترین گونه های آن عبارتند از: مرزه تابستانه S.hortensis که گیاهی است یکساله و مرزه زمستانه S.montana که گیاهی است چند ساله و دائم سبز است. معروف ترین گونه های مرزه تابستانه Satureia hortensis L که گیاهی یکساله است. گونه مرزه تابستانه بومی جنوب اروپاست ولی در بخشی از آمریکای شمالی به طور طبیعی مستقر گردیده است (جم زاد، 1388). مرزه اغلب در مناطق مدیترانه ای پراکندگی دارد. این جنس در ایران دارای 15 گونه می باشد که از میان آنها 9 گونه انحصاری کشور هستند و سایر گونه ها علاوه بر ایران در تالش، ترکمنستان، ترکیه، قفقاز، ماورای قفقاز و عراق نیز می رویند. گونه های این جنس بیشتر در دامنه های کوهستانی مناطق شمال، شمال غربی، شمال شرقی، مرکزی و جنوب خربی ایران پراکندگی داشته و روی صخره های آهکی و یا دامنه های سنگلاخی می رویند (معاونی، 1388). از جنس این گونه (مرزه)، 12 گیاه علفی یکساله و چند ساله در ایران رویش دارد که 8 گونه آْن انحصاری ایران و 4 گونه دیگر علاوه بر ایران، در ترکمنستان، تالش، آناتولی، ماورای قفقاز، عراق رویش دارند (جوری و همکاران، 1389). به طور کلی، دو گونه معروف و مهم مرزه در دنیا که مصرف خوراکی قرار می گیرند. Satureia hortensis L. و Satureia montata L. می باشند. گونه اول به نام مرزه تابستانی نیز معروف است گونه ای یک ساله و بومی جنوب اروپا و قسمت های شمالی آمریکاست. گونه دوم که به مرزه زمستانی نیز نامیده می شود گونه ای چند ساله، با ساقه سخت و چوبی است که بومی اروپا و آفریقای شمالی است و استفاده محدودتری دارد. (معاونی، 1388)
1-3-3- خصوصیات گیاهشناسی مرزه تابستانه
مرزه با نام علمی Labiatae متعلق به خانواده نعناعیان است (کیانمهر، 1387). نام علمی: Satureia hortensis نام عمومی: Savory نام انگلیسی: Garden savory , Savory نام عربی: Nadgh نام فرانسوی: Sarriette نام آلمانی: Bohnenkrut نام خانواده: Labiatae (خانواده نعنا) – مرزه گیاهی است علفی، یک ساله و دارای ساقه های منشعب به طول تا 30 سانتی متر. رنگ گیاه سبز کدر می باشد که با همین مشخصه با دیگر گونه ها متفاوت است. ساقه ی مرزه دارای گره هایی است که از همین گره ها ساقه های دیگر منشعب می شوند و این ساقه ها نیز به نوبه ی خود دارای انشعباتی جدید می گردند، به همین دلیل بوته ی گیاه به صورت پر شاخه و پر پشت به نظر می رسد. برگ های گیاه باریک، دراز، نوک تیز، نرم و پوشیده از تارهای کوتاه است که مات و کدر به نظر می رسند. برگ های مرزه هم چنین دارای یک رگبرگ و غده های حاوی اسانس است. گل های آن نیز کوچک و به رنگ سفید، سفید مایل به گلی یا گلی رنگ است که در فصل تابستان ظاهر می شوند. این گل ها به صورت ضخیم و در طول ساقه قرار گرفته اند. مرزه به دو صورت خودرو و کشت شده وجود دارد. (معاونی، 1388). گلها و برگهای مرزه معطر و حاوی اسانس می باشند. مقدار اسانس در اندامهای هوایی مرزه مختلف است و به شرایط اقلیمی محل رویش گیاه بستگی دارد. مقدار اسانس بین 1 تا 2 درصد است. اسانس دارای ترکیبات متفاوتی است. از مهمترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس می توان از کارواکرول (30 تا 40%)، سیمول (20 تا 30%) و ترکیبات فنلی دیگر نام برد. از مواد دیگر پیکر رویشی این گیاه می توان از ترکیبات آهن دار و ترکیبات قندی و تعدادی از اسیدهای آلی یاد کرد. مرزه دوره رویشی متوسطی دارد. از بدو رویش بذر تا تشکیل میوه، 140 تا 160 روز به طول می انجامد. بذر مرزه تا 1 الی 2 سال از قوه رویشی مناسبی برخودار است. رویش بذر به شرایط آب و هوایی منطقه بستگی دارد. در صورت نامساعد بودن شرایط اقلیمی، بذرها پس از 25 تا 30 روز سبز می شوند. گیاه پس از سبز شدن گیاهان به گل می نشینند و اولین گلها اواخر بهار – اوایل تابستان (خرداد – تیر) تشکیل می شوند. گلها بتدریج تشکیل می شوند. پس از 25 تا 30 روز همه گلها پدیدار می شوند. میوه ها نیز بتدریج می رسند و پس از رسیدن آنها بذرها به اطراف ریزش می کنند (امیدبیگی، 1388).
1-3-4- اکولوژی مرزه تابستانه
مرزه در طول رویش به هوای گرم و نور کافی نیاز دارد. بذرها در دمای 12 تا 15 درجه سانتی گراد جوانه می زنند ولی درجه حرارت مطلوب برای جوانه زنی آنها بین 20 تا 22 درجه سانتی گراد است. گیاهان جوان به درجه حرارت پایین حساسند. به طوری که در 1- تا 2- درجه سانتی گراد دچار سرما زدگی شده و خشک می شوند. رشد مرزه در دمای 10 درجه سانتی گراد متوقف می شود. چنانچه مدتی قبل از گلدهی، هوای ابری یا سرد شود نه تنها از عملکرد گیاه کاسته می شود بلکه در مقدار اسانس تاثیر منفی داشته و به نحو بارزی سبب کاهش آن می گردد. پی اچ خاک برای کشت مرزه بین 6/5 تا 2/8 مناسب است (امیدبیگی، 1388). گونه های مرزه بومی مناطق معتدله گرم و مناطق مدیترانه ای هستند. در طبیعت در مناطق کوهستانی، شکاف صخره های آهکی و در دامنه ها و کوهپایه ها رشد می کنند (جم زاد، 1388). مرزه بومی اروپای جنوبی است و در محدوده وسیعی از شرایط آب و هوایی رشد می کند محیط بالنسبه گرم و خشک و آفتاب کامل و خاکهای حاصلخیز و زهکشی شده را ترجیح می دهد. مرزه بالنسبه به آب زیادی نیاز دارد. زمان مناسب برای کاشت مستقیم (بذر)، اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت پس از بر طرف شدن خطر یخبندان بهاره یا به عنوان کشت دوم در اواخر بهار و اوایل تابستان می باشد. طول مدت جوانه زنی بذر مرزه بسته به دمای محیط و خاک در زمان کاشت 10- 15 روز خواهد بود. مرزه در طیف وسیعی از انواع بافت خاک رشد می کند اما خاک لومی را ترجیح می دهد. pH مورد نیاز مرزه حدود 7 می باشد. اندام مورد استفاده آن بخش هوایی گیاه و زمان برداشت مرزه همزمان با آغاز گلدهی آن خواهد بود. پس از برداشت محصول خشک کردن مرزه در دمای 35- 40 درجه سانتی گراد و خشک کردن در سایه و دمای محیط انجام می شود (یزدانی و همکاران، 1383). مرزه در آب و هوای معتدله استپی و مدیترانه ای کاشته می شود. در آب و هوای زیاد مرطوب زود مبتلا به گیاه انگلی سس می شود و بسیار روشنایی پسند است. خاک های قوی، عمیق، حاصلخیز و هوموسی را با رطوبت متعادل دوست دارد. خاک را خسته می کند و گیاهی است پرنیاز و احتیاج به کودکان مختلف دارد. گیاه خودروی مرزه با ریشه عمیق که دارند در روی اراضی سنگلاخ و فقیر و معدنی می رویند ولی حاصل خوبی نمی دهند (معاونی، 1388).
1-3-5- رشد و نمو مرزه تابستانه
مرزه دوره رویشی متوسطی دارد. از بدو رویش بذر تا تشکیل میوه، 140 تا 160 روز به طول می انجامد. بذر مرزه تا 1 الی 2 سال از قوه رویشی مناسبی برخودار است. رویش بذر به شرایط آب و هوایی منطقه بستگی دارد. در صورت نامساعد بودن شرایط اقلیمی، بذرها پس از 25 تا 30 روز سبز می شوند. گیاه پس از سبز شدن رشد و نمو سریعی به خود می گیرد، به طوری که 75 تا 80 روز پس از سبز شدن، گیاهان به گل می نشینند و اولین گلها اواخر بهار – اوایل تابستان (خرداد – تیر) تشکیل می شوند. گلها بتدریج تشکیل می شوند. پس از 25 تا 30 روز همه گلها پدیدار می شوند. میوه ها نیز بتدریج می رسند و پس از رسیدن آنها، بذرها به اطراف ریزش می کنند (امیدبیگی، 1388). مرزه احتیاج به آفتاب فراوان و زمین مرطوب دارد و خاک آن بایستی سبک و کود دامی فراوان و کود شیمیایی ازته به آن بدهند مقدار کود لازم 120 – 100 تن کود دامی در مهرماه به زمین داده و آنرا برگردان نموده و در اواسط اردیبهشت 70 – 50 کیلو کود نیتراته به زمین داده و بوسیله دندانه در خاک می کنند، سپس دندانه و دیسک زده و بذر آنرا در خطوطی که فاصله آن 35 – 20 سانتیمتر است می کارند، پس از 2 ماه شاخکهای جوان آنرا درو کرده تا 2 مرتبه جوانه بزند و این برنامه تا پاییز ادامه دارد و در پاییز قبل از آنکه به گل بنشیند بوته را از ریشه خارج نموده و به بازار عرصه می کنند (حسنی زاده، 1386). کودهای حیوانی و شیمیایی تاثیر مطلوبی در رشد و عملکرد مرزه دارند. در فصل پاییز هنگام آماده ساختن خاک، افزودن 50 تا 60 کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و 60 تا 80 کیلوگرم در هکتار اکسید پتاس در زمین های که مرزه کشت می شود ضروری است. همچنین افزودن 50 تا 80 کیلوگرم در هکتار ازت در فصل بهار، هنگام آماده کردن زمین برای کاشت گیاه نتایج مطلوبی در افزایش عملکرد خواهد داشت. پس از اولین برداشت محصول، اضافه کردن مقادیر مناسبی ازت به فواصل بین ردیف ها، نتایج مطلوبی را در رشد و افزایش عملکرد به همراه دارد. پس از برداشت محصول قبل، در اولین فرصت کود حیوانی کاملا پوسیده (در صورت نیاز) به زمین اضافه می گردد. سپس شخم متوسطی (به عمق 25 تا 28 سانتی متر) زده می شود. پس از اینکه کلوخه ها به وسیله دیسک خرد شدند زمین را تسطیح می کنند. پس از تسطیح کودهای شیمیایی مورد نیاز گیاهان به خاک اضافه می شود. اواخر زمستان بستر خاک را برای کاشت بذر آماده می کنند. دمای مطلوب برای جوانه زنی بذر مرزه، 20 تا 22 درجه سانتی گراد است. از آنجا که مرزه به سرما نیز حساس است، مناسب ترین زمان برای کاشت این گیاه، فصل بهار (اواخر فروردین – اوایل اردیبهشت) است. فاصله ردیفها در کشت مرزه متفاوت بوده و به روش کشت بستگی دارد. در سطح کوچک که عمل کشت به وسیله دست انجام می گیرد، فاصله ردیف های کاشت از یکدیگر بین 25 تا 30 سانتی متر مناسب است. چنانچه این عمل با ماشین بذرکار انجام گیرد، فواصل 45 تا 50 سانتی متری برای ردیفها مناسب تر است. تعداد بذر در هر متر طول ردیف 120 تا 140 عدد مناسب است. عمق بذر مرزه در خاکهای مختلف متفاوت و بین 5/. تا 5/1 سانتی متر است. کاشت بذر در اعماق بیشتر منایب نیست و باعث عدم سبز شدن آنها می شود. برای هر هکتار زمین به 4 تا 8 کیلوگرم بذر نیاز است (امیدبیگی، 1388). گیاهان در مرحله گلدهی حاوی حداکثر مقدار اسانس می باشند. از این رو برداشت پیکر رویشی آنها از این مرحله آغاز می شود. چنانچه کلیه شرایط (اعم از آبیاری، نوع خاک و مواد و عناصر غذایی موجود در خاک و …) برای رویش گیاهان مناسب باشد می توان در طول سال 2 و یا حتی 3 بار محصول را برداشت نمود. اولین

مطلب مشابه :  پایان نامه رایگان با موضوعارزش مشتری، استراتژی، روش تحقیق