ویژگی راهبرد مقابله هیجان مدار و مقابله مسأله مدار

ویژگی راهبرد مقابله هیجان مدار و مقابله مسأله مدار

راهبرد مقابله ای خوب یا بد وجود دارد. هر کدام از این دو نوع راهبرد مقابله ای در موقعیت ها و شرایط خاص، به عنوان روش مبارزه با مسایل و مشکلات به کار می روند، به طوری که ممکن است هر کدام از این راهبردها حالت سازنده و یا غیر سازنده داشته باشند فردی که راهبرد مقابله ای هیجان مدار از نوع سازنده را به کار می گیرد به دنبال برقراری رابطه حمایتی به ویژه رابطه با دوستان، می گردد. عقیده بر این است که برقراری چنین رابطه ای نقش برون ریزی عاطفی دارد. وجه مشخصه راهبرد مقابله هیجان مدار مثبت، توانمدی فرد در جلب حمایت های عاطفی دیگران برای تعدیل درماندگی ها و کاهش شدت دشواری موقعیت از نظر شناختی است در صورتی که اگر فردی راهبرد مقابله ای هیجان مدار از نوع غیر سازنده را به کار گیرد اقدام به برقراری روابط مخرب خواهد کرد، به انکار مسایل خواهد پرداخت و به جای تفکر سازنده به تفکر تخیلی و جادویی روی خواهد آورد (کار 2004، 27؛ لازاروس و فولکمن 1984، 87).

انکار و انفعال دو ویژگی کسانی است که از راهبرد مقابله ناکارآمد هیجان مداری استفاده می کنند. انکار موقعیت استرس زا به رفتار اجتنابی و انفعال در مقابله با موقعیت استرس زا و ناتوانی در به کارگیری توانمندی های بالقوه و ابتکار عمل فرد منجر می شود. با این راهبرد مقابله، مشکل پیش آمده لاینحل می ماند و در نتیجه نارضایتی افزایش می یابد. ویژگی های انکار و انفعال و پیامدهای آن ها در مقابله ناکارآمد هیجانی با موقعیت استرس زا از طریق کاهش اعتماد به نفس فرد نیز بر مشکلات و نارضایتی ها می افزاید (پرلین[1] و اسکولر[2] 1987، 19).

همچنین فردی که راهبرد مقابله ای مسأله مدار از نوع سازنده را به کار می گیرد معمولاً مسؤلیت حل مسأله را می پذیرد، به دنبال کسب اطلاعات صحیح درباره مسأله است، در جستجوی یاری از طرف دیگران می باشد، تصمیم های عملی واقع بینانه اتخاذ می کند، به تنهایی و یا به کمک دیگران سعی در انجام نقشه های طرح شده دارد، نسبت به انجام کارها و حل مشکلات دیدگاه خوش بینانه داشته پویایی ویژگی مشترک راهبردهای مقابله ای مسأله مدار شناخته شده است. پویایی امکانات لازم برای مقابله فعال با موقعیت استرس زا را در اختیار فرد قرار می دهد. این وضعیت تمام توانایی های بالقوه فرد را برای مقابله مثبت و حل مسأله فرا می خواند و احتمال موفقیت وی را افزایش می دهد. بنابراین راهبردهای کارآمد مقابله از طریق افزایش اعتماد به نفس افراد، مهارت های حل مسأله آن ها را بهبود بخشیده و به رضایت بیشتر منجر می شد. ویژگی دیگر افرادی که از سبک مقابله کارآمد مسأله مدار استفاده می کنند، سطح تنش پایین است. پایین بودن سطح تنش هیجانی باعث می شود که فرد در سایه آرامش روانی بهتر بتواند از مهارت های شناختی و پویایی برای مقابله با مشکل استفاده کند و در نتیجه به رضایت بیشتری دست یابد (کار 2004، 27؛ پرلین و اسکولر 1987، 19).

مطلب مشابه :  هدف از تشکیل خانواده چیست

طبق مدل فولکمن و لازاروس (1984، 87) در فرایند مقابله، مهارت های شناختی برای حل مشکل مورد استفاده قرار می گیرند. فرد با به کار بستن راهبرد مقابله کارآمد مسأله مدار از مهارت های شناختی برای حل مسأله استفاده می کند. بر این اساس راه های مقابله با مشکل مستقیماً بررسی می شوند و معمولاً با یافتن راه حل های مناسب برای مشکل رضایت روانشناختی حاصل می شود در عوض، فردیکه راهبرد مقابله ای مسأله مدار از نوع غیر سازنده را به کار می گیرد مسؤلیت کمتری در قبال حل مسأله می پذیرد، به دنبال اطلاعات ناکافی و ناصحیح است، از منابع نامناسب به جستجوی کمک می پردازد، تصمیم های غیر واقع بینانه می گیرد و دیدگاهش بدبینانه است (کار 2004، 27).

مقابله مسأله مدار متمرکز بر عامل تنیدگی زاست؛ برداشتن گام هایی برای گریز از عامل تنیدگی زا یا حذف اثر آن در صورت عدم امکان اجتناب از آن. اما هدف مقابله هیجان مدار، کمینه سازی استیصال ناشی از تنیدگی است. از آنجا که شیوه های متعددی برای کاهش استیصال وجود دارد، مقابله هیجان مدار دامنه گسترده ای از پاسخ ها از خودآرامش بخشی (مانند تنش زدایی، جستجوی حمایت هیجانی)، تا ابراز هیجان منفی (مانند فریاد زدن، گریه کردن)، تمرکز بر افکار منفی (مانند نشخوارگری) و کوشش برای گریز از موقعیت های تنیدگی زا (مانند اجتناب، انکار، تفکر آرزومندانه) را در بر می گیرد.

مقابله مسأله مدار و هیجان مدار هدف های نزدیک اما متمایزی دارند. این هدف، تخصیص مقوله پاسخ را تعیین می کند. برای مثال، اگر هدف جستجوی حمایت، دستیابی به حمایت هیجانی و اطمینان مجدد باشد، هیجان مدار است اما اگر هدف، دستیابی به تدبیر با کمک ابزاری باشد، مسأله مدار است. همچنین مقابله مسأله مدار یا هیجان مدار می توانند یکدیگر را تسهیل کنند. مقابله مسأله مدار کارآمد با تقلیل تهدید، استیصال ناشی از آن را کاهش می دهد. مقابله هیجان مدار کارآمد با کاهش استیصال و در نظر گرفتن مسأله در شرایط آرام تر، امکان استفاده بهتر از مقابله مسأله مدار را میسر می سازد. ارتباط متقابل این دو نوع مقابله بسیار سودمند است و آن ها را به عنوان کنش های مقابله ای مکمل یکدیگر و نه دو مقوله مقابله کاملاً مجزا و مستقل از یکدیگر مطرح می کند (نعمت طاوسی 1391، 33).

مطلب مشابه :  استخدام تایپیست غیر حضوری از سراسر ایران

[1]. Pearlin

[2]. Schooler