ابتلا به بیماری و گیاهان دارویی

دانلود پایان نامه

رادیکال های آزاد باعث پیدایش بیش از ۱۰۰ اختلال در انسان می گردد. از جمله این اختلالات می توان به تصلب شریان، آرتروز، کم خونی موضعی، آسیب دیدگی سیستم عصبی، سرطان و ایدز اشاره کرد. رادیکال های آزاد به دلایل مختلف از جمله آلاینده های محیط زیست”مواد رادیواکتیو” مواد شیمیایی “مواد سمی ” سرخ کردنی ها و… همچنین استرس بوجود می آیند که باعث اختلال در سیستم ایمنی و دفاعی بدن می گردند(Purmorad et al. 2006).


ترکیبات آنتی اکسیدانی از جمله اجزا اصلی حاضر در رژیم غذای هستند که می توانند اکسیداسیون لیپیدها را به تاخیر بیندازد یا از وقوع آن جلوگیری کند. غذاهایی مانند میوه ها، سبزیجات و حبوبات محتوی گروه های وسیعی از اجزای تشکیل دهنده آنتی اکسیدان ها از جمله ترکیبات فنلی هستند. مواد آنتی اکسیدان قادرند از آسیب های اکسیداتیو که توسط رادیکال های آزاد ایجاد می شود جلوگیری کنند. این ترکیبات می توانند در مراحل مختلف اکسیداسیون دخالت کرده و از به وجود آمدن رادیکال های آزاد جلوگیری کنند(Rahman et al. 2008).
حساسیت بالای گوشت و اسیدهای چرب غیر اشباع که در تغذیه انسان به کار می رود نیازمند اضافه کردن آنتی اکسیدان ها به آن است.
منابع اولیه آنتی اکسیدان های طبیعی، غلات، میوه ها و سبزیجات هستند. آنتی اکسیدان هایی که در تغذیه کاربرد داشته و دارای منشاء گیاهی می باشند، شامل ویتامین c، ویتامینE، کاروتن ها، فنولیک اسیدها، فیتات و فیتواستروژن ها می باشند که این مواد خطر ابتلا به بیماری ها را تا اندازه زیادی کاهش می دهند.
بنابراین با توجه به موارد ذکر شده در بالا نیاز و ضرورت مطالعه و تحقیق روی خاصیت آنتی اکسیدانی به خصوص آنتی اکسیدان های طبیعی امری ضروری و اجتناب ناپذیر به حساب می آید. درچند سال اخیر توجه فزاینده ای در تولید آنتی اکسیدان های طبیعی به وجود آمده است(Javanmardi et al. 2003)
گزارشات زیادی در رابطه با خاصیت آنتی اکسیدانی بسیاری از گیاهان و ادویه جات گزارش شده است (Schuler,1990)دو محقق از مطالعات وسیع خود بر روی اندام های هوایی گیاهان نتیجه گرفتند که گیاهان بدست آمده از خانواده نعناع سانان دارای فعالیت آنتی اکسیدانی قابل توجهی هستند(Tsimidou,2009&boskou)
زولوسی و وارگا (۲۰۰۲) میزان خاصیت آنتی اکسیدانی را در برخی گیاهان خانواده نعناع سانان با استفاده از روش FRAP مورد بررسی قرار دادند.
جوکیک و میلوز (۲۰۰۵) میزان خاصیت آنتی اکسیدانی را در گیاه آویشن باغی مورد بررسی قرار دادند، نتایج نشان داد که گیاه آویشن دارای خاصیت آنتی اکسیدانی قوی می باشد.
رحمان و همکاران (۲۰۰۸)، خاصیت آنتی اکسیدانی و ترکیبات فنلی را در گیاه دارویی سنا مورد بررسی قرار دادند نتایج نشان داد که این گیاه می تواند به عنوان یکی از منابع آنتی اکسیدانی در نظر گرفته شود.
در آزمایشی که توسط بوسکو و همکارانش (۲۰۰۵) روی گیاهان دارویی مختلف انجام شد مشخص گردید که گیاهان تیره نعناع دارای فعالیت موثر آنتی اکسیدانی هستند.
اصلی ترین خاصیت یک آنتی اکسیدان در به دام انداختن و خنثی کردن رادیکال های آزاد است. در سیستم های بیولوژیکی رادیکال های بسیار فعال اکسیژن دار وجود دارند که از منابع مختلف منشا گرفته اند. این رادیکال های آزاد ممکن است اسیدهای نوکلوئیک، پروتئین ها، چربی ها و یا DNA را اکسید نمایند و می توانند سرآغاز واکنش های مخرب در ساختمان موجود زنده باشد
پورمراد و همکاران (۲۰۰۶) گزارش کردند، رادیکال های آزاد ناشی از تشعشع، آلاینده های محیطی، مواد شیمیایی، سموم صنعتی و کشاورزی بوده، همچنین اکسیداسیون بسیاری از مواد غذایی باعث بوجود آمدن این رادیکال های آزاد می شود. فرایند اکسیداسیون یکی از مهمترین عوامل برای تولید رادیکال های آزاد، در غذا، داروها و هر سیستم زنده ای است.
امروزه توجه زیادی به استفاده از گیاهان دارویی به عنوان آنتی اکسیدان ها در کاهش رادیکال های آزاد می شود. همچنین آنتی اکسیدان های طبیعی معروف و سنتی مانند چای، شراب، میوه و سبزیجات در این گروه از جایگاه ویژه ای برخوردارند.
حداد خداپرست و همکاران (۲۰۰۷) گزارش کردند که غذاهای گیاهی مانند میوه ها، سبزیجات و ادویه ها منابع اولیه از آنتی اکسیدان های طبیعی برای انسان می باشند. در مجموع ممکن است آنتی اکسیدان های طبیعی در کند شدن زوال اکسیداتیو مفید باشند.
در سال های اخیر غذاها از لحاظ نقش فیزیولوژیکی مورد توجه بسیار قرار گرفته اند. فعالیت آنتی اکسیدانی یکی ازنقش های فیزیولوژیکی مهم غذاهاست که به نظر می رسد باعث پیشگیری از بیماری های ویروسی و برخی بیماری های خطرناک مثل سرطان، بیماری های قلبی و دیابت ها می شوند.
آتیکوار و همکاران (۲۰۰۸) گزارش کردند که آنتی اکسیدان ها از آسیب های اکسیداتیو که توسط رادیکال های آزاد ایجاد می شود جلوگیری می کنند و ممکن است مانع ایجاد بیماری های سرطان و پیری زودرس شود. آن ها می توانند در مراحل اکسیداسیون به وسیله واکنش با رادیکال های آزاد دخالت کنند.همچنین فلاونوئیدها و ترکیبات فنولی به طور وسیعی در گیاهان وجود دارند که اثرات متعدد بیولوژیکی از خود نشان می دهند.
2-6-2- الیسیتور
الیسیتورها عوامل فیزیکی، شیمیایی ویا زیستی هستند که می توانند سبب افزایش تولید یک متابولیت خاص ویا حتی تولید یک متابولیت جدید در گیاه شوند.طبق تعریف رادمان الیسیتورها به دو گروه فیزیکی وشیمیایی تقسیم می شوند.بر اساس ماهیت نیز الیسیتورها به دو گروه الیسیتورهای زیستی والیسیتورهای غیرزیستی تقسیم می شوند. (Patel &krishnamarthy,2013)
الیسیتورها ازطریق القای پاسخ های دفاعی باعث بیوسنتز وانباشت متابولیت های ثانویه می شوند. (Zhao et al,2005)
الیسیتورهای زیستی دارای منشا بیولوژیکی هستندو از پاتوژن ها یا خود گیاه ایجاد می شوند.الیسیتورهای زیستی می توانند دارای ترکیبات مشخص باشند مانند کیتین و کیتوزان.الیسیتورهای غیر زیستی منشا بیولوژیکی ندارندودر گروه فاکتورهای فیزیکی وترکیبات شیمیایی قرار می گیرند. (Patel&Krishnamurthy, 2013)
تاریخچه پرتو فرابنفش:
جهان در اشعه الکترومغناطیس خورشیدغوطه ور است، اشعه ای که محدوده وسیعی از طول موج ها و انرژی های مربوطه را در برمی گیرد (کافی و دامغانی ، 1381)، در حقیقت، انرژی دریافتی زمین از خورشید به صورت امواج الکترومغناطیس با طول موج های کمتر از 001/0 نانومتر تا بیشتر از یک متر است. به عنوان نور در نظر گرفته می شود که البته همه آن قابل رؤیت نیست. نوری با طول موج بین 1 تا 390 نانومتر نور فرابنفش است، این نور برای انسان قابل مشاهده نیست. با وجود این حقیقت که نور فرابنفش دیده نمی شود در واکنش های شیمیایی مشخص می تواند بسیار فعال باشد. نور فرابنفش همراه با سایر طول موج های کوتاه نور مرئی جهت تحریک تشکیل رنگدانه هایی که به عنوان آنتوسیانین شناخته می شوند نقش داشته و می توانند در فعالیت های سیستم هورمونی که در افزایش ارتفاع ساقه و نیز فتوتروپیسم حائز اهمیت است دخیل باشد اما بطور کلی به علت خسارت اشعه فرابنفش بر بافتهای گیاهی مقدار کل انرژی که به صورت امواج فرابنفش به زمین می رسد بسیار کم است گیاهان برای استفاده از اشعه ماورای بنفش سازگاری نیافته اند و غالبا از این اشعه اجتناب می کنند.
نور شامل قسمتی از طیف الکترومغناطیس است که از نور غیر مرئی فرابنفش شروع وتا طیف مرئی نور و نور غیر مرئی مادون قرمز ادامه دارد. نور با طول موج 1 تا 390 نانومتر نور فرا بنفش است.
تشعشعات فرابنفش به سه طول موج تقسیم میشوند:
1- UV-C (nm280-200)
2- UV-B (nm320-280)