تحقیق درباره صندوق های سرمایه گذاری و بنگاه های کوچک و متوسط

دانلود پایان نامه

از اثرات کارآفرینی میتوان گفت که کارآفرین با استفاده بهتر از فرصت ها، اقدام به راه اندازی کسب و کار جدید و خلق ظرفیت های جدید اقتصادی جدید می کند و از این جهت روند رشد اقتصادی را سرعت می بخشد. در این ارتباط مداح به نقل از توریک (1999) به نقش کارآفرینان در فرایند رشد اقتصادی اشاره کرده و معتقد است: با افزایش تعداد کارآفرینان، شرکت های جدید تأسیس میشوند و تعداد شرکت ها در بازار افزایش مییابد، ابداعات و اختراعات بیشتری در جامعه صورت میگیرد که این عوامل موجب تقویت محیط رقابتی در بازار میشود افزایش رقابت میان بنگاه های اقتصادی نیز رشد اقتصادی بیشتر به همراه دارد. توسعه ی کارآفرینی رشد اقتصادی را افزایش میدهد که از طریق آن اثرات مثبتی چون بهبود وضعیت رفاهی مردم، کاهش فقر و افزایش اشتغال در جامعه به وجود می آید. کارآفرین با ایجاد تحول و نوآوری در تولید، موجب گسترش ظرفیت های اقتصادی میشود و در نهایت روند رشد و توسعه ی اقتصادی کشور را سرعت میبخشد رشته علمی کارآفرینی همانند تمامی رشته های دیگر، دارای مدل ها، فرایندها و فضایی است که باید دانش مربوط به انها کسب شود رشد اقتصادی یکی از اهداف دولت در جامعه است که تحقق آن نیازمند فراهم شدن امکانات و شرایط مناسب محیطی مانند کارآمدی سیاست های اقتصادی دولت، وسعت زیرساخت های اقتصادی و وجود نهادهای پیش برنده است. از سوی دیگر عوامل کمی و کیفی تولید مانند نیروی کار، سرمایه فیزیکی و سرمایه ی انسانی نیز به عنوان منابع رشد اقتصادی مطرح اند. سرمایه انسانی مانند کیفیت نیروی انسانی است که با وجود آن، امکان ترکیب مناسب نهاده های کار و سرمایه ی فیزیکی و خلق فرصت های اقتصادی جدید فراهم میشود. یکی از عواملی که در ارتقای کیفیت نیروی انسانی موثر است تربیت افراد تحصیل کرده با ویژگی های پیش برنده مانند خلاقیت، نوآوری، تفکر، تحول گرایی و توسعه گرایی در مراکز آموزشی است. با توجه به نقش کارآفرین ها یا انترپرنورها در تسریع روند رشد و توسعه ی اقتصادی، کشورهای پیشرفته طی دهه های گذشته اقدام به برنامه ریزی برای رشد و پرورش کارآفرینان نموده اند که در این زمینه میتوان به تأسیس چندین دانشکده برای تربیت افراد با انگیزه و نوآور در آلمان طی سال های 1933 تا 1935 و همچنین آموزش کارآفرینی در ژاپن در سال 1985 اشاره کرد.(مداح، 1387).
2-2-11- عوامل برون زا و درون زا مراکز رشد در پرورش کارآفرین
اما باید دید که نقش دانشگاه ها و مراکز عالی و آموزشی در تربیت و پرورش کارکنان چیست و توسعهی کارآفرینی چه اثری بر رشد اقتصادی جامعه دارد؟ نقش آموزش عالی در تربیت و پرورش کارآفرینان تابع شرایط محیطی برون زا در سطح ملی و عملکرد درونی نظام آموزش عالی با مولفه های زیر است: ابتدا شرایط محیطی برون زا میپردازیم و سپس عملکرد درونی نظام آموزش عالی، عوامل برون زا: مانند عوامل خارج از ارادهی نظام آموزش عالی، بر عملکرد آن موثر است که می توان به نقش دولت در تخصیص اعتبارات، جایگاه کمی و کیفیت آموزش عالی در نظام سیاست گذاری کشور، میزان تحقیق و توسعه، اندازه ی زیرساخت های اقتصادی و کارکرد نظام آموزش و پرورش میتوان اشاره کرد. آموزش و پرورش با تربیت افراد بهره مند از باورهای فرهنگی پیش برنده مانند احترام به حقوق دیگران، نظم پذیری و نگرش علمی در برخورد با مسائل، میتواند نیروی انسانی با کیفیت به نظام آموزش عالی عرضه نماید که این اقدام در افزایش توانمندی های کیفی دانشجویان در مراکز آموزش عالی موثر است. در این مرحله همچنین شکل گیری نهادهای پیش برنده مانند قوانین و مقررات، حقوق مالکیت، آزادی اقتصادی و درجه باز بودن اقتصاد نیز میتواند بر عملکرد آموزش عالی موثر باشد چرا که وجود این عوامل، شرایط مناسب برای افزایش سطح فعالیت های اقتصادی و مشارکت اجتماعی در جامعه را فراهم مینماید که در نتیجه آن تقاضا برای نیروی انسانی متخصص که تربیت آن بر عهده آموزش عالی است، افزایش مییابد. وجود شرایط محیطی برون زا در سطح ملی، خود موجب ظهور و توسعهی شرکت های تولیدی جدید میشود که این مسأله نیز بر رشد اقتصادی اثر مثبت دارد. اما عملکرد درونی نظام آموزش عالی که شامل عواملی مانند سیاست های مراکز تصمیم گیری مرتبط با نظام آموزش عالی، پژوهش در دانشگاه ها، نحوه تخصیص منابع در مراکز آموزش عالی توانمندی نیروی انسانی شاغل و کیفیت تدریس و تناسب واحدهای درسی با نیازمندی های جامعه در عملکرد نظام آموزشی موثر است که این عملکرد در کمیت و کیفیت دانشجویان تجلی می یابد. رشته های دانشگاهی در مراکز آموزش عالی باید طوری طراحی و سازماندهی شوند که محصول آن علاوه بر نشر و اشاعه دانش و معرفت میان مردم، دانش آموختگانی با بهره وری بالا، دانش و اطلاعات و تخصص مناسب، روحیهی نوآوری و خلاقیت، ریسک پذیری و نو جویی و انگیزه قوی در کشف فرصت های اقتصادی جدید باشد. در حال حاضر واحدهای درسی در اغلب رشته های دانشگاهی به گونه ای است که دانشجو با گذراندن حدود 136 واحد درسی گرچه از دانش و تعلیمات بیشتری نسبت به دوره های قبل است اما از ویژگی کارآفرینی بی بهره است چون اولین دغدغه اش دسترسی به شغل است و چه بسا سال ها پس از فراغت از تحصیل بیکار بماند غافل از آنکه در نظام آموزش عالی، دانشجو میتواند به گونه ای تربیت شود که پس از اتمام دوره ی تحصیلش نه تنها نگرانی نسبت به کار خود نداشته باشد بلکه ایجاد کننده ی کار و فرصت های جدید اقتصادی بوده و در واقع یک کارآفرین باشد. توسعه کارآفرینی موجب بهبود عملکرد شاخص های اقتصادی مانند بهبود وضعیت رفاهی مردم، افزایش اشتغال، رشد اقتصادی و کاهش فقر درجامعه میشود. کارآفرین، سرمایه ی انسانی جامعه محسوب میشود که با تفکر، نوآوری و خلاقیت خود مبادرت به خلق ظرفیت های اقتصادی جدید میکند. (مداح 1387). مراکز آموزش عالی و دانشگاه ها نقش مهمی در ظهور و پرورش کارآفرینان ایفا میکنند. در بسیاری از کشورها سرمایه ی مورد نیاز کارآفرین از دو منبع اصلی تامین میگردد: 1). سرمایه ی ریسک پذیر کلاسیک: این سرمایه ها از طریق منابع رسمی کشور تامین و در اختیار کارآفرین قرار میگیرد مانند سازمان های حمایت کننده از کارآفرینان بانک های مرتبط با توسعهی صنایع. 2). منابع مالی غیر رسمی: این بخش از سرمایه توسط خود کارآفرین، بستگان، دوستان و سایر افرادی که میخواهند در پروژه مشارکت داشته باشند تامین میگردد. این بخش از منابع مالی در سراسر جهان از اهمیت بیشتری برخوردار است. بررسی ها نشان میدهد در کشورهایی که زیر ساخت ها و قوانین حمایتی مناسبی دارند، قانون مالکیت معنوی رعایت میشود و هزینهی قابل ملاحظه ای در بخش پژوهش ها و بخش های پژوهش و توسعه (R&D) صرف میشود. کارآفرینی دارای سطح بالاتری بر اساس فرصت هاست. در کشورهای وارد کنندهی صنایع پیشرفته (HT) سطح کارآفرینی اغلب پایین و فعالیت های کارآفرینی بر اساس ضرورت ها شکل میگیرد. در دنیای امروز که فناوری به سرعت تغییر مییابد، کارآفرینان چه در بعد فردی یا سازمانی آموختن و پیوسته آموختن را در اولویت قرار داده و میدانند. امروزه آن دورانی که مهارتی را در مدرسه یا بازار میآموختند و تا پایان عمر از آن استفاده می کردند به پایان رسیده است. امروز سازمانهای توسعه ای و کارآفرینان یادگیری دائمی را به عنوان یک ویژگی در خود نهادینه کرده اند تا بتوانند با بهره گیری از دانش در هر فرصت مناسب محصولی جدید یا خدماتی نو و قابل رقابت به بازار ارائه دهند. قطعا امروز یکی از دغدغه های اساسی در کشور ایجاد اشتغال مولد برای جوانان است. بنابراین باید برنامه ریزی دقیق بستر لازم را فراهم نمود تا یادگیری و خلاقیت در جامعه به یک فرهنگ تبدیل شود. باید روح کارآفرینی را در سراسر کشور گسترده کرد تا جوانان کشور با شور و اشتیاق وارد فعالیت های کارآفرینی شوند و خود مولد کار باشند نه به دنبال کار در جامعه سرگردان به سر برند. توصیه های سیاستی در مورد انکوباتورها: یک انکوباتور با قرار دادن تجربه و تخصص، مهارت و سرمایه در دسترس شرکت های کارآفرین آنها را در وضعیت بهتری قرار میدهد و از شکستی که 80 درصد شرکت های کوچک در پنج سال اول فعالیتشان تهدید میکند، جلوگیری به عمل میآورد. بررسی تجربه ها نشان داده است که پارک های علمی و مراکز رشد در ایجاد واحدهای کوچک و متوسط اقتصادی این کشورها بسیار موثر بوده اند. لذا انکوباتورها میتوانند نقش بسیار فعالی برای حل مشکلات بازرگانی بنگاه های کوچک و متوسط کشور بازی کنند. در اکثر کشورهای توسعه یافته انجمن های ملی پرورش کسب و کار تشکیل شده است که هدایت مجموعه فعالیت های انکوباتورها را بر عهده دارد. علاوه بر این، این انجمن ها فعالیت هایی از قبیل سازماندهی کنفرانس ها، نشست های بین المللی و آموزش های خاص، انجام پژوهش ها و گردآوری آمار و داده ها در خصوص صنعت انکوباتوری، تهیه نشریه ها و… را بر عهده دارند. به طور مثال انجمن ملی انکوباتورهای تجاری مالزی که خود عضو انجمن انکوباتورهای آسیایی است و اعضایی مانند چین، کره جنوبی، سنگاپور، مالزی، هنگ کنگ، تایوان، هند، ژاپن و استرالیا دارد در سال (2010) کنفرانسی برای ارتقای صنعت انکوباتور در کشورش برگزار کرد. توصیه می شود در ایران نیز انجمن ملی انکوباتورهای تجاری به منظور بهره برداری مناسب تر از خدمات ارائه شده توسط مراکز رشد و پارک های علمی و فناوری تشکیل گردد. موسسات کوچک و متوسط، اعم از دولتی و غیر دولتی نه تنها در توسعه ی پایدار اقتصادی کشورها سهم شایانی داشته اند، بلکه بسیاری از شرکت های چند ملیتی نظیر جنرال موتورز، فیلیپس و یا زیمنس ابتدا از شرکت های تجاری کوچک بوده اند که در نتیجه تحول اقتصاد متمرکز به بازار و تلاش فراوان دست اندر کاران با اتکا به فناوری که در اختیار داشته اند، به شرکت های بزرگ چند ملیتی تبدیل گشته اند. بنابراین اهمیت ویژه قائل شدن برای بنگاه های کوچک و متوسط به رشد و توسعه ی آن ها و تقویت و تشدید رقابت پذیری کشور کمک میکند. (موسوی مشهدی، 1382)
2-2-12- موانع کارآفرینی
انکوباتورها نقش موثر و مثبت و به سزایی در گسترش کارآفرینی دارند اما برای به ثمر رسیدن کارآفرینی نقش قوانین دولتی بسیار مهم و حیاتی است مانند قوانین پولی و بانکی، قوانین مالیات ها و عوارض، قانون تامین اجتماعی و قوانین صادرات و واردات که به این مورد اشاراتی خواهد شد: از موانع کارآفرینی میتوان به قوانین صادرات و واردات اشاره کرد. بدون شک تجارت خارجی در اقتصاد هر کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار است و وجود مقررات تسهیل کننده این امر نقش زیادی در توسعهی کشورها داشته و به عنوان یک عامل ایجاد انگیزه در افراد کارآفرین مورد استفاده قرار میگیرد. از جمله موضوعاتی که در قوانین مربوط به صادرات و واردات برای کارآفرینان مشکل آفرین است میتوان به این موارد اشاره کرد: الزام صادر کننده به سپردن پیمان ارزی در بانک ها که باعث میشود صادر کننده نه تنها مجاز به وارد کردن کالای مورد علاقهی خود نباشد بلکه ارز حاصل از صادرات را با قیمتی کمتر در اختیار بانک ها قرار دهد. صادر کننده مجبور است برای صدور کالا به سازمان های متعددی مراجعه کند و مجوز اخذ کند که عبارت است از: بانک مرکزی، گمرک، وزارت اقتصاد و وزارت صنایع. طولانی بودن مراحل کار و نیز وجود ناهماهنگی میان سازمان های مرتبط در امر صادرات مشکلاتی را به وجود میآورد. ناپایداری و تغییرهای مداوم در مقررات صادرات و واردات باعث می شود صادر کننده نتواند تعهدات خود را در مورد دریافت کالا به موقع اجرا کند و لذا مشتریان خود را از دست میدهد. نوسانات نرخ ارز که به واسطه ی قیمت نفت و مدیریت ضعیف به وجود میآید، تخصیص ارز را برای وارد کننده با ابهام مواجه میسازد و لذا کار آفرینانی که برای انجام فعالیت های خود نیاز به واردات کالا یا ماشین آلات دارند، با مشکل مواجه میشوند. در مورد واردات نیز مشکلاتی وجود دارد مانند: تشریفات اداری ارز قبل از تخصیص ارز در وزارت صنایع، ثبت سفارش در وزارت بازرگانی، گشایش اعتبار در بانک مرکزی و ترخیص کالا از گمرک از این موارد است. (موسوی مشهدی، 1382). ایجاد پارک ها و شهرک های علم و فناوری موجب افزایش رقابت و رشد شرکت های متکی بر دانش میشود که این به نوبه ی خود منجر به دسترسی آسان به منابع، بازاریابی مناسب، کسب بازارهای جدید، هم افزایی، تولید کالا با فناوری و کیفیت بالا و جلب اعتماد مشتریان میشود. تأثیر دوم پارک ها و شهرک های علم و فناوری روی کارآفرینی و توسعه ی فناوری است که منجر به تولید کالای جدید، تبدیل علم به تکنولوژی، به کارگیری کارآفرینان، تشویق افراد خلاق به کاربردی کردن ایده ها یشان میشود. تأثیر سوم پارک ها روی توسعهی اقتصاد می باشد که این نیز منجر به حمایت مالی از شرکت ها، افزایش سرمایه گذاری، تولید و فروش محصولات با مزیت نسبی، افزایش سطح دسترسی مردم به امکانات اجتماعی میباشد. (شریف زاده و شریفی، 1385).
2-3- جمع بندی مبانی نظری
انکوباتورها یا مراکز رشد اقتصادی محلی برای پرورش افراد کارآفرین و شرکت های کوچک و متوسط میباشد، که در لغت به معنی تکثیر کردن و رشد یافتن میباشد، اما در اقتصاد به معنی تجاری سازی ایدهی کارآفرین میباشد. به هر حال اهداف مهم انکوباتورها را می توان چنین بر شمرد: الف). کمک به جذب بیشتر کارآموزان و فارغ التحصیلان دانشگاهی در بازار کار و ایجاد شغل. ب). ایجاد واحدهای صنایع کوچک و متوسط فنی و تخصصی که به توانند در بازار کار رقابت پذیر باشند. ج). نوسازی، انتقال فناوری و استفاده از اکتشافات علمی جدید. د). افزایش بازدهی نیروی کار بالقوه و استفاده بهینه از این سرمایه عظیم ملی. در کنار این اهداف، انکوباتورها اهداف دیگری را نیز دنبال میکنند از جمله رشد اقتصادی منطقه، تنوع اقتصاد و سرمایه گذاران، کمک به زنان، مهاجران یا اقلیت ها، کمک به توسعهی اقتصاد، تاثیر مثبت بر صادرات و واردات، تجاری کردن محصول، سودمندی برای کشور، نوآوری و مزیت رقابتی میباشد. مراکز رشد با کمک به شرکت های جوان برای بقاء و رشدشان در طول دوران تأسیس از آن ها حمایت میکنند. این مراکز خدمات مدیریتی، دسترسی به سرمایه و دیگر خدمات پشتیبانی فنی را فراهم میکنند. آن ها همچنین خدماتی از قبیل خدمات اداری اشتراکی، دسترسی به تجهیزات، اجاره های انعطاف پذیر و فضای قابل گسترش همگی در یک ساختمان ارائه میکنند. یکی از عواملی که در ارتقای کیفیت نیروی انسانی موثر است تربیت افراد تحصیل کرده با ویژگی های پیش برنده مانند خلاقیت، نوآوری، تفکر، تحول گرایی و توسعه گرایی در مراکز آموزشی است. با توجه به نقش کارآفرین ها یا انترپرنورها در تسریع روند رشد و توسعهی اقتصادی، کشورهای پیشرفته طی دهه های گذشته اقدام به برنامه ریزی برای رشد و پرورش کارآفرینان نموده اند، که مراکز رشد محیطی مطمئن برای پرورش کارآفرینان میباشد.
2-4- پژوهش های داخلی
پارک علمی جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاه ها، مراکز تحقیق و توسعه، مراکز رشد خصوصی و بازار به حرکت انداخته و مدیریت میکند و رشد شرکت های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد تسهیل میکند. مرکز رشد مکانی است که کسب و کارهای جدید در آن خلق میشوند. این مراکز شرکت ها را حمایت میکنند، حمایت آنها در قالب حمایت های مالی، اداری، بازاریابی، طراحی، آموزش های مدیریتی و غیره میباشد. (میرغفوری و دیگران، 1392). نقش دولت ها در توسعه کارآفرینی با جهت گیری کلی شامل حذف و کاهش موانع کارآفرینی و ترغیب و تشویق کارآفرینی است. سیاست گذاری توسعه کارآفرینی شامل تدوین، اجرا و ارزیابی این سیاست ها در قالب یک سیستم خط مشی است خط مشی های کارآفرینی در جهت ایجاد انگیزش، فرصت ها و مهارت های طراحی میشوند. توجه به محیط کسب و کار برای توسعه کارآفرینی شرطی لازم است. محیط کسب و کار شامل زیر ساخت های اقتصادی، سلامت نظام اداری، امنیت اجتماعی، سیاست اقتصادی، قوانین و مقررات، کیفیت نظام قضایی میباشد. (داوری، 1391). اهداف پارک های علم و فناوری شامل ایجاد محیط مناسب برای تمرکز و پیوستگی امکانات و فضای مساعد برای شرکت های فعال در سیستم تولید داده ها و کاربری آن، تسریع و تسهیل انتقال فناوری، حمایت از اندیشه های نو و خلاق در عرصه های گوناگون علمی و صنعتی، فناوری و… حیطه سیطره خویش را به کشورهای در حال توسعه نیز تسری داده اند. پارک های علم و فناوری در راستای دستیابی به توسعهی اقتصادی و رشد اقتصادی کشورها اعم از توسعه یافته و در حال توسعه با تأکید بر دانش محوری میباشند. (صمدی و طاهر زاده، 1391). کسب و کارهای جدید از شرکت های نوپایی آغاز میشوند که خدمات و کالاهای جدیدی را به بازار رقابتی عرضه میکنند و با نام بنگاه های کوچک و متوسط شناخته میشوند. امروزه نقش بنگاه های کوچک و متوسط در رشد و توسعهی کشورها در سراسر جهان شناخته شده است و در نتایج مطالعات، پژوهش ها و گزارش های رسانه های گوناگون بر آن تأکید میشود. شکل گیری و توسعهی این سازمان ها در گرو ایجاد زیر ساخت های لازم برای کاهش خطرپذیری آنها در دوران رشد و فعالیت است. در این راستا یکی از مهمترین مکانیسم های برای بیش از دو دهه به منظور پرورش بنگاه های کوچک و متوسط و کمک به رشد و کارآفرینی آن ها در کشور های توسعه یافته و اخیرا در کشورهای توسعه یافته و اخیرا در کشورهای در حال توسعه به کار گرفته شده، پیاده سازی انکوباتورها است. از آنجا که موضوع ایجاد انکوباتورهای تجاری و مراکز رشد چند سالی است در کشور ما نیز اهمیت یافته و با توجه به تاکید دولت حمایت از بنگاه های کوچک زود بازده، لذا شناخت نقش انکوباتورها و خدماتی که آنها ارائه میگردد به عنوان یکی از استراتژی های توسعهی بنگاه های کوچک و متوسط و میزان تأثیرگذاری این خدمات در شکل گیری این بنگاه ضروری به نظر میرسد. (سعادت و معصوم زاده ی زواره، 1390)انکوباتورها را میتوان به چهار دسته تقسیم کرد: 1). انکوباتورهای صنعتی: این گروه از انکوباتورها توسط نهادهای دولتی و موسسات غیر انتفاعی حمایت میشوند و هدف آنها ایجاد کار از طریق حمایت از کارفرمایان است. این انکوباتورها اغلب در ساختمان های بازسازی شده، کارخانه های متروکه، انبارها، مدارس، ساختمان اداره ها و سایر فضاهایی که مورد استفاده قرار نمیگیرند، راه اندازی میشوند. 2). انکوباتورهای دانشگاهی: این انکوباتورها به منظور تجاری کردن دانش فنی، فناوری. مالکیت معنوی ایجاد شده و از طریق فعالیت های پژوهشی دانشگاه ها به وجود آمده اند. انکوباتورهای دانشگاهی تسهیلاتی همچون آزمایشگاه ها، کتابخانه ها و همچنین تخصص و مشاورهی دانشجویان و اعضای هیئت علمی را به شرکت های نوپای عضو خود ارائه میکنند. بعضی از این انکوباتورها به طور مستقیم توسط دانشگاه ها حمایت میشوند، اما اغلب دارای شرکایی از دیگر سرمایه گذاران و نقش آفرینان در این زمینه هستند. 3). انکوباتورهای مجازی: انکوباتورهای مجازی فاقد جا یا مکان خاصی هستند و خدمات و تسهیلات دیگری غیر از فضای کاری را به شرکت های عضو خود عرضه میکنند. عمده ترین قسمت این گروه را انکوباتورهای اینترنتی تشکیل میدهند. از جمله اینکه دوره ی فرآوری تجاری آنها کوتاه تر، نتایج کار آنها به سادگی قابل سنجش و اندازه گیری نیست. 4). انکوباتورهای بین المللی: به طور معمول این طبقه از انکوباتورها دارای مجموعه ی کاملی از سرویس های پشتیبانی برای پیشرفت فعالیت های تجاری هستند و تمرکز آنها بیشتر روی صادرات میباشد. این انکوباتورها با دانشگاه ها، مراکز پژوهشی، سرمایه گذاران داخلی و بین المللی در ارتباط هستند. (ابراهیمی و دیگران، 1383). پارک های علم و فناوری به افزایش دانایی شرکت ها و بنگاه های اقتصادی و ایجاد شرکت کمک می کند و همچنین ایجاد فضایی جذاب برای سرمایه گذاران، با فراهم آوردن مجموعه ای از شرکت ها میباشد. پارک های علم و فناوری به عنوان جزئی از نظام ملی نوآوری و حلقه ای از زنجیره توسعه اقتصاد دانش محور با فراهم آوردن شرایط لازم برای پژوهش های بازار گرا و تجاری سازی نتایج، پژوهش نقشی موثر در تسریع روند تبدیل ایده به محصول و توسعه فناوری ایفا مینمایند. (سلامی و دیگران ، 1390). از جمله اهدافی که توسط دوره های آموزشی کارآفرینی دنبال میشود، آگاه سازی و ایجاد فرهنگ کارآفرینی، انتقال دانش فنی و مهارت های خاص کارآفرینی، آماده سازی مخاطبان برای پژوهش در مقوله کارآفرینی، ایجاد اشتغال و راه اندازی کسب و کار و حفظ بقای کسب و کار میباشد. آموزش، تنها یک جزء از سیستم توسعه کارآفرینی است. از این رو آموزش های کارآفرینی در صورتی اثر بخش هستند که در کنار سایر اقدامات ترغیب کننده و تسهیل کننده، همچون تأسیس صندوق های سرمایه گذاری مخاطره پذیر، ایجاد انکوباتورها، تکنولوژی و تصویب قوانین و مقررات لازم همراه باشد. کارآفرینی مترادف اشتغال نیست بلکه کارآفرینی در واقع فرایند ایجاد و تأسیس کسب و کار جدید است. (بنی سی، 1387). یکی از اصلی ترین و مهمترین راه های رسیدن به حقایق پیدا و پنهان جهان هستی و کشف منابع و راه کارهای جدید برای پاسخگویی به مسائل و مشکلات، نیازها و خواسته های انسان و جامعه، تحقیقات علمی میباشد. پارک های علم و فناوری تسریع کننده ی روند رشد و توسعه ی اقتصادی دانش محور نیز هستند. پارک های علم و فناوری به عنوان واحدهای پژوهش و توسعه میتوانند خیلی از مشکلات موجود را از بین برده و به بهبود وضعیت و شرایط آن به پردازند. یکی از بزرگترین پارک های علمی جهان در آسیا در کشور ژاپن ایجاد شده است. احداث شهرک علمی تسوکوبا که مجموعه ای است از چند دانشگاه و مراکز پژوهشی از سال 1972 میلادی فعالیت خود را آغاز نمود. این شهرک که هزینه ی بالغ بر سه میلیارد دلار در بر داشته است، با هدف ایجاد محیطی پژوهشی و جمع آوری دانشمندان به منظور استفاده بهینه از علم و فناوری و رشد و توسعه اقتصادی در این کشور احداث شده است. شهرک علمی تسوکوبا تنها شهرک علمی تحقیقاتی کشور ژاپن محسوب میشود اما پارک های علمی و مراکز رشد مختلفی از اوایل 1980 در این کشور احداث شده است. (سلیمانی، 1390). از موثرترین ابزار برنامه ریزی در زمینه توسعه ی علوم و فناوری در کشور و سطح بین المللی پیوند مراکز علمی و صنعتی به عنوان مهمترین مکانیزم بهبود و ارتقای ملی و فنی یک کشور میباشد. ایجاد چنین ارتباطی از طریق شکل گیری های شهرک های پژوهشی و پارک های علم و فناوری میباشد که به عنوان مکان مناسبی برای انجام پژوهش های مختلف، توسعهی و صنعتی کشورها را ایفا میکند. در ایران نیز درسال ها ی اخیر، توجه خاصی به احداث پارک های علم وفناوری و شهرک های پژوهشی و… شده است. به نحوی که به وسیله وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت فناوری واطلاعات، وزارت صنایع و معادن و سایر سازمان های عمومی، دولتی و خصوصی در دست اجرا و درحال برنامه ریزی است. در ایران با توجه به حجم گسترده منابع انسانی فارغ التحصیل دانشگاهی و به تبع آن وجود ایده هایی که توجه به آنها و هدایتشان تحولات اساسی را به وجود آورد طبیعتا این ایده های تجاری شده که بر محوریت و پشتوانه علمی بنا شده باعث ایجاد موسساتی میشود که در نهایت فعالیت اقتصادی دانش محور انجام میدهد. (شریف زاده و شریفی،1390). گرچه پارک های علمی در بسیاری کشورها با اهداف ایجاد واحدهای پژوهشی و تولیدی و معمولا در کنار دانشگاهها ایجاد میشوند، اما روش مدیریت و بهره برداری از این پارک ها در کشورهای شرق آسیا متفاوت از کشورهای پیشرفته اروپایی و آمریکایی است. در کشورهای پیشرفته انجام پژوهش های کاربردی و توسعه محور فعالیت موسسات در پارک هاست در حالی که پارک های علمی شرق آسیا تولید را محور فعالیت موسسات خود قرار داده اند. حمایت دولت های محلی و دولت مرکزی، اتکا به منابع انسانی برای توسعه فناوری و تشویق به باز شدن درها از جمله سیاست های محوری در ایجاد پارکها در چین است. سیاست های محوری در ایجاد پارک های علمی در چین عبارتند از: اتکا به حمایت دولت مرکزی و دولت های محلی برای کمک به ایجاد پارک هاست، اتکا به منابع انسانی برای توسعه فناوری، تشویق به باز شدن درها در چین، همکاری های ملی و بین المللی برای توسعه، جذب چینی های تحصیل کرده در خارج از کشور برای سرمایه گذاری. شرکت توسعه فناوری در مالزی، که یک شرکت وابسته به دولت است از طریق برنامه ای تحت عنوان توسعه فناوری خوشه ای در جهت ایجاد واحدهای تولیدی بر اساس فناوری نوین فعالیت میکند. این شرکت از طریق ایجاد ارتباطات رسمی و عملی با دانشگاه ها اقدام به تشکیل واحدهای تجاری کوچک در زمینه فناوری نوین در پارک های علمی دانشگاهی میکند. (کریمیان اقبال، 1381). پژوهش (میرزا محمدی و دیگران، 1387) با موضوع موانع و راه کارهای کارآفرینی در نظام آموزش عالی ایران میباشد. این پژوهش متفاوت از دیگر پژوهش های دیگر میباشد چون به معایب و مسأله های مراکز و کارآفرینی میپردازد. متأسفانه نظام آموزش عالی ایران نتوانسته خود را با اقدامات ذکر شده انطباق دهد که البته در این راه موانع و مشکلاتی وجود دارد که با برطرف شدن آنها دانشگاه های ما کارآفرین خواهند شد. متأسفانه به علت نامتناسب بودن سر فصل ها و عنوان دروس دانشگاهی با نیازهای جامعه، دانش آموختگان دانشگاه ها از تخصص و کارایی لازم برای تصدی مشاغل مربوط برخوردار نیستند، زیرا آموخته هایشان چندان با نیازهای واقعی جوامع ارتباط ندارند. از دیگر مشکلات در زمینه ی اشتغال، نهادینه نشدن فرهنگ کارآفرینی در سطوح گوناگون جامعه است. متأسفانه به جای ایجاد فرهنگ کارآفرینی، فرهنگ کارمندپروری در جامعه رشد و گسترش یافته است. بازار کار هماهنگ با تحولات علوم و تکنولوژی در حال دگرگونی است. از این رو بازار کار به برخی تخصص های تازه نیازمند است که لزوما دانش آموختگان دانشگاه ها در دوران تحصیل فرا نمیگیرند. عدم ارتباط دانشگاه ها و مراکز تولیدی و صنعتی به گونه ای که امروزه به رغم ایجاد و گسترش دانشگاه های صنعتی، حلقه های پیوند آنها با صنعت و تولید چندان شکل نگرفته است. نا آشنایی جوانان با بازار کار، عدم آگاهی آنان از طراحی کسب و کار و نداشتن مشارکت فعال بخش خصوصی در زمینه های پژوهش، توسعه، فعالیت های تولیدی و کارآفرینی دیگر مشکلات در این زمینه است. (میرزا محمدی و دیگران، 1387). نظر به اهمیت موضوع و نقش کارآفرینی در اقتصاد ملی و جهانی، تولید ثروت و ایجاد اشتغال به تدریج نه تنها اقتصاد دانان بلکه صاحب نظران سایر رشته ها از جمله روان شناسان، جامعه شناسان و حتی تاریخ دانان از زوایای مختلف موضوع را بررسی و به ارائه ی از تعاریفی از کارآفرینی پرداخته اند. اما با تمام تفاوت ها در تعاریف تقریبا همگی بر نوآور بودن، تصمیم گیر بودن، متعهد بودن و مخاطره پذیر بودن کارآفرین اتفاق نظر دارند. باید روح کارآفرینی را در سراسر کشور گسترده کرد. بخش های پژوهش و توسعه ی شرکت ها باید حمایت شوند. سازمان های توسعه ای باید با حمایت های مالی و همکاری دانشگاه ها نسبت به ایجاد مراکز توسعه ی کسب و کار کوچک (SBDC) تلاش جدی نموده تا هسته های کارآفرینی در این مراکز شکل گیرند. مراکز مالی حمایت کننده از کارآفرینان در سراسر کشور فراگیر گردد. دولت باید نقشی پشتیبانی کننده را داشته باشد. قوانین و مقررات مالی و مالیاتی به گونه ای تدوین شوند که انگیزه ی لازم جهت فعالیت های کارآفرینی به وجود آید. شهرک های علمی پژوهشی و صنعتی قادرند خدمات انکوباتوری به کارآفرینان و صاحبان ایده ارائه دهند باید در مکان های مناسب کشور ساخته شوند. (موسوی مشهدی، 1383). ارتباط انکوباتورها با دانشگاه ها از چند جنبه قابل بررسی است: 1) تجاری سازی یافته های پژوهشی با فرایند از آزمایشگاه تا بازار: بسیاری از یافته های علمی– پژوهشی در دانشگاه ها، قابلیت پیاده سازی در صنعت و ورود به بازار را دارند، ولی با وجود بوروکراسی انعطاف پذیر موجود برای پیاده سازی یک طرح تجاری-پژوهشی در مراکز علمی یا دولتی اغلب کارآفرینان و پژوهشگران از انجام پیاده سازی طرح و ایده خود دل سرد گشته و در نتیجه جذب فعالیت های حاشیه ای میگردند. 2) کمک به فارغ تحصیلان دانشگاهی برای ورود به بازار کار: به دلیل جایگاه و نقش ویژه کارآفرینان در روند توسعه و رشد اقتصادی، بسیاری از دولت ها و کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه تلاش میکنند با بهره برداری امکانات و دست آوردهای پژوهشی، شمار بیشتری از افراد جامعه که دارای ویژگی های کارآفرینی و خلاقیت هستند را به آموزش در جهت کارآفرینی و فعالیت های کارآفرینانه تشویق کنند. انکوباتورهای وابسته به دانشگاه، ابزارهای رسیدن به اهداف محسوب میشوند. به این ترتیب دانشگاه ها به وسیله ی ابزاری به نام انکوباتور، فارغ التحصیلانی که شرایط تعیین شده را دارا باشند، تحت پوشش قرار میدهند تا در محیطی با ریسک کمتر به بازار رقابتی به پیوندند. (ابراهیمی و دیگران، 1383). (خسروی و دیگران، 1384) در پژوهش خود تحت عنوان آسیب شناسی مراکز رشد و پارک های علم و فناوری ایران در برقراری ارتباط مابین دانشگاه و صنعت به این نتایج دست یافته اند: عواملی که نقش باز دارنده در رشد و موفقیت مراکز رشد و پارک های علم و فناوری دارند را میتوان به دو دسته عوامل بیرونی و عوامل داخلی تقسیم نمود. عوامل بیرونی، آن هایی هستند که در دامنهی نفوذ مدیران و برنامه ریزان داخلی پارک ها و مراکز رشد نموده و به طور عمده مربوط به مسائل و مشکلات کلان کشور و دولت میشوند. عوامل درونی آنهایی هستند که محل بروز آنها را میتوان در درون پارک ها یا مراکز رشد جستجو کرد. در کنار این موارد میتوان به مواردی همچون ضعف قوانین مربوط به حقوق مالکیت فکری و بیتوجهی به آنها، عدم توجه کافی به کسب و کارهای غیر دانش محور، وجود ساختار های اداری دست و پا گیر، عدم وجود اعتماد کافی برای در اختیار گذاشتن گزارش مربوط به ایده ها، عدم وجود تجربیات کافی برای کارآفرینی اشاره کرد (خسروی و دیگران، 1384).
2-5- پژوهش های خارجی
پژوهش های خارجی زیادی در این مورد انجام شده که به تعدادی از آنها میپردازیم ابتدا پژوهشی که توسط دیانه ایزابل در سال 2013 انجام شده است به عوامل کلیدی موثر بر تکنولوژی کارآفرینی پرداخته است: یکی از مکانیسم هایی که برای تسریع کسب و کارهای تجاری به کار میرود انکوباتورها می باشند. انکوباتورها به کارآفرین ها در راه اندازی و توسعه ی شرکت ها با ارائه ی فضای کاری، تجهیزات مشترک و خدمات پشتیبانی کسب و کار کمک می کند. قاره ی آسیا منطقه ی متنوعی است که بیش از 2000 مرکز رشد تجاری در آن قرار دارد که عمدتا در هند، چین و جنوب شرق آسیا میباشند. آنها زیر مجموعهی انجمن مراکز رشد اقتصادی آسیا (AABI) می باشند. انکوباتورها با دانشگاه ها و پارک های علم و فن آوری مرتبط میباشند. از یک طرف شواهدی وجود دارد که شرکت های جدید با مراکز رشد در ارتباط هستند و از نرخ بقای بالاتر نسبت به شرکت های دیگر برخوردارند و همچنین ایجاد کننده ی مشاغل جدید هستند و از طرف دیگر شواهد ضد و نقیضی وجود دارد که نشان میدهد انکوباتورها در موفقیت شرکت ها اثر کمی داشته و حتی هیچ بوده است. پنج عامل کلیدی که کارآفرینان باید در هنگام انتخاب یک انکوباتور تجاری در نظر بگیرند عبارتند از: 1). سرمایه گذاری جدید، در مراحل اولیه، یک ایده باید نیازهای مختلف یک سرمایه گذاری را نشان دهد. انکوباتورها برای مراحل اولیه ی سرمایه گذاری، نقش مهمی دارند. 2). تناسب بین نیازهای کارآفرین و ماموریت و هدف انکوباتور: ضروری است که کارآفرینان درک خوبی از رسالت خود برسند. 3 شبکه های همکاری: در این مراکز باید انواعی از تخصص ها مثل مشاوره های حقوقی، قانونی، فنی، مالکیت معنوی و مالی وجود داشته باشد. جزء حیاتی از خدمات ارائه شده توسط مراکز رشد شبکه های گسترده از مشاوران است. خدمات حسابداری و مالی، کمک های بازرگانی و خدمات حقوقی به کارآفرینان. (ایزابله، 2013). به طور گسترده کارآفرینی و نوآوری به عنوان منابع مهمی از موفقیت کسب و کار پذیرفته شده است که باعث مشاغل جدید و توسعه ی اقتصاد ملی میشود. مکانیزم هایی برای حمایت از کارآفرینی وجود دارد، این مکانیزم ها مراکز رشد کسب و کار و سیستم های پشتیبانی هستند. کسب و کارهای کوچک و متوسط باعث ایجاد شغل و تولید ثروت در جامعه میشوند. انکوباتورها یا مراکز رشد کسب و کار به عنوان یک ابزار برای ترویج شکل گیری کسب و کار جدید، جلوگیری از شکست های کسب و کار، ایجاد کارآفرینی پر جنب و جوش و ابزار رشدی برای پشتیبانی و شرکت های کوچک و متوسط میباشند. سیستم تکمر به عنوان تکنولوژی مراکز توسعه در ترکیه میباشد که توسط یک نهاد دولتی وابسته به وزارت علوم، فناوری و صنعت است. در چارچوب این برنامه نه تنها دفاتر کار به کارآفرینان ارائه میشود بلکه حمایت های مختلف مالی نیز از آنها میشود تا به آنها در تولید ثروت و ایجاد شغل و شانس بقا کمک کند. هدف اصلی تکمرها این است که به کارآفرینان در پیاده سازی و تجاری سازی محصولات خود و بهبود شرایط و افزایش ظرفیت های رقابتی خود، کمک میکند. از دیگر خدمات تکمرها انتقال اطلاعات تکنولوژی برای شرکت ها، پژوهش و توسعه برای تشویق شرکت ها، ایجاد شرکت های فن آوری گرا میباشد. تکمرها اغلب به یک دانشگاه فنی وابسته اند (ازدیمر و شهیتوگلو، 2013). مراکز رشد، ابزار مناسبی برای سرعت بخشیدن به موفقیت و ایجاد کارآفرینی میباشد. مراکز رشد، در دهه های اخیر رشد چشمگیری داشته اند. به طور معمول این مراکز منجر به سرمایه گذاری شرکت ها میشوند و به عنوان پشتیبانی برای شرکت ها میباشند. این پشتیبانی ها شامل ابعاد مختلفی از جمله فضای اداری، پشتیبانی کسب و کار، دسترسی به شبکه و منابع مشترک میباشد. در سراسر جهان، مراکز رشد برای تحریک و ایجاد کسب و کار های جدید تأسیس شده اند که منجر به توسعه اقتصاد منطقه ای شده اند. (برونل و دیگران، 2012). بزرگترین مشکل برای موسسات کوچک و متوسط این است که این موسسات ایده یا محصول ارائه شده توسط خود را بر اساس نیاز مشتری ها نمیسنجند. مراکز رشد به عنوان پاسخی به نیازهای شرکت های کوچک و متوسط و همچنین نفوذ در بازار است. انکوباتورها اثر مثبتی بر سلامت اقتصادی منطقه دارند. انکوباتورها از نوآوری حمایت میکنند. از دیگر اهداف انکوباتورها توسعه ی منطقه و ایجاد مشاغل جدید است. مراکزرشد دارای سه اصل هستند از جمله: 1). آموزش کارآفرینی 2). دسترسی به کارشناسان و سرمایه گذاران 3). نفوذ در بازارانکوباتورها محرک توسعهی کارآفرینی در یک اقتصاد رقابتی و پایدار هستند. مراکز رشد کسب و کار تجاری برای حمایت از ایده های کسب و کارهای تجاری ایجاد شده اند و برای کمک به کارآفرینان برای موفقیت در عبور از مراحل در راه اندازی شرکت و رشد بازار است. انکوباتورها محیط مناسبی برای رشد شرکت ها، بازاریابی، مشاوره، طرح کسب و کار و مدیریت کسب و کار هستند. آنها اهرم برای راه اندازی طرح های کارآفرینی است که میتوانند تاثیر قابل توجهی در اقتصاد کشورها داشته باشند و منجر به ایجاد شغل شوند. (مورارو و روسی، 2012). اهداف انکوباتورها عبارتند از: 1). ایجاد شغل: مراکز رشد ابزار موثری برای ایجاد خود اشتغالی است که با ایجاد فرصت ها، تأسیس شرکت های تولیدی و خدماتی و رشد بالای شرکت ها به آن ها کمک می کند. مراکز رشد باعث توسعه ی نوآوری، انتقال فن آوری و اشاعه روحیه کارآفرینی میشوند. 2). توسعهی اقتصادی: مراکز رشد برای ترغیب اقتصاد منطقه ای، تأسیس صنعت مورد استفاده قرار میگیرند. 3). شبکه های بین المللی: مراکز رشد میتوانند به منظور توسعه شبکه های بین المللی شرکت های کوچک و متوسط مورد استفاده قرار گیرند. در انکوباتورها سه مرحله وجود دارد که عبارتند از: 1). ایجاد و راه اندازی که مربوط به فعالیت های کلی مورد نیاز برای پشتیبانی کارآفرینان بالقوه که کسب و کار یا ایده ای یا طرحی دارند برای افزایش شانس آنها به رسیدن به اجرای موثر آن. 2). مرحله دوم یک فرایند میان مدت است برای شرکت های تازه تأسیس که معمولا سه سال است که به آن سال های بی خطر و امن میگویند تا ببینند آیا سرمایه گذاری موفق است؟ به طور کلی اقداماتی که انجام می شود شامل دسترسی به منابع مالی و آموزش های خاص میباشد. 3). گسترش پس از انکوباتور: مربوط به زمانی است که شرکت به مرحله ی بلوغ رسیده است و در نتیجه آماده برای راه اندازی شرکت است. مراکز رشد مبتنی بر نوآوری و حمایت از کارآفرینان که دارای ایده های جدید هستند میباشند. (بوسلر و مبارک، 2010). انکوباتورها یک ابزار مناسب و موثر برای پیوند دادن تکنولوژی، سرمایه و دانش به منظور اهرم استعداد کارآفرینی و به سرعت بخشیدن به توسعه ی جدید شرکت ها، و در نتیجه سرعت بهره برداری از فن آوری است. انکوباتورها با ارائه خدمات پشتیبانی به کسب و کار های جدید کمک میکنند. این خدمات شامل کمک به توسعهی کسب و کار و برنامه های بازاریابی، تیم های مدیریتی، به دست آوردن سرمایه و دسترسی به طیف وسیعی از خدمات حرفه ای دیگر میباشد. مراکز کسب و کار دانشگاهی (UBIs)موسسه هایی هستند که پشتیبانی و خدمات سرمایه گذاری مبتنی بر دانش جدید را ارائه میدهند. بیشتر تأکید آنها بر انتقال تکنولوژی از دانشگاه به شرکت است. کسب و کار دانشگاهی امکان ارتباط تکنولوژی، سرمایه و دانش که به کارآفرینی منجر میشود را دارا میباشند و همچنین تجاری سازی و پرورش سرمایه گذاری مبتنی بر دانش جدید هستند. انکوباتورها خدماتی از جمله مشاوره اساتید، کتابخانه، آزمایشگاه ها، کارگاه ها و تجهیزات، رایانه های بزرگ، پژوهش و توسعه، انتقال فن آوری، آموزش کارکنان، فعالیت های اجتماعی و کمک به کسب و کارها را ارائه میدهند. هدف انکوباتورها در ابتدای کار آنها، ارائه خدمات لجستیکی به منظور کاهش هزینه راه اندازی شرکت ها برای سرمایه گذاری های جدید بوده اند اما امروزه علاوه برآن به عنوان یک ابزار اقتصادی با سرعت بخشیدن به بازارها، دسترسی به سرمایه، هم افزایی، انسجام استراتژیک، هستند. BIC لیگوریا در کشور ایتالیا در سال 1987 تأسیس شده است که یکی از اولین مراکز رشد نوآوری و کسب و کارها در ایتالیا میباشد. هدف اصلی مراکز رشد نوآوری و کسب و کارها (BICs)توسعهی محلی است برای ارائه پشتیبانی به شرکت های تولیدی و یا ارائه خدمات به بخش تولید بوده است که امروزه علاوه بر آن از شرکت های با تکنولوژی بالا حمایت میکند. (گریمالدی و گراندی، 2005). نقش مراکز رشد اقتصادی توسعهی اقتصاد محلی و منطقه ای، ایجاد شغل و ایجاد ثروت از طریق شکل گیری کسب و کارهای جدید است. استراتژی توسعهی اقتصادی غالب مورد استفاده عبارتند از: جاذبه های کسب و کار شامل: مشوق های مالی مانند معافیت های مالیاتی، کمک های مالی، وام و مشوق های غیر مالی میباشد، تحقیق و توسعه. حفظ کسب و کار توسعه که تلاشی برای نگه داشتن کسب و کار میباشد که جامعه یا منطقه در حال انجام دادن آن است. کمک های کارآفرینی شامل تشویق فعالیت های کارآفرینی در جامعه می باشد. فعالیت های که صورت میگیرد باید با کمک کارآفرین برای غلبه بر موانع و برای دسترسی به منابع ضروری، به منظور ایجاد رشد و حفظ شرکت های جدید است. این استراتژی ها شامل: افزایش دسترسی به سرمایه، دادن وام، سرمایه گذاری، آموزش های فنی مدیریت کسب و کار از طریق آموزش در کلاس و کارگاه ها، ایجاد فرصت های شبکه ای به منظور به اشتراک گذاشتن ایده ها و اطلاعات برای ارتباط کارآفرینان به منابع سرمایه، کمک های صادراتی به منظور کمک به شرکت های جدید برای دسترسی به بازارهای بین المللی. چند عامل کلیدی برای انکوباتورهای موفق: 1). اثربخشی رشد کسب و کار 2). مراکز رشد دارای برنامه های خدماتی هستند 3). ارائه حقوق و مزایای مناسب به افرادی که دارای مهارت های لازم برای کمک به شرکت است. 4). کارکنان مراکز رشد باید انعطاف پذیر و غیر بوروکراتیک و متعهد به صنعت خدمات باشد. 5). مدیران مراکز رشد باید در ارائه خدمات به مشتریان فعال باشند و به تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف خود
ردیف
پژوهشگر
سال پژوهش
موضوع
یافته ها
1
2
3
4
5
6