توسعه روستایی

ویژه در رده های سنی میانسال رغبتی به فعالیتهای بومی و کشاورزی بعنوان شغل اصلی نداشته باشند در مجموع بر اساس نتایج تفصیلی سرشماری ۱۳۷۵ از کل جمعیت شاغل شهرستان مریوان ۲۶/۲ درصد در بخش کشاورزی ۶۷/۳۷ درصد بخش صنعت ۰۷/۵۹ درصد در بخش خدمات و بقیه در سایر فعالیت ها اشتغال داشته اند
جدول ۲-۷تعداد آبادی ، خانوار ، جمعیت ومساحت بخش ها و دهستانهای شهرستان مریوان

بخش ودهستان
تعدادآبادی
تعدادخانوار
جمعیت
مساحت
(کیلومترمربع)
۱- بخش خاوومیرآباد
دهستان خاوومیرآباد
۳۹

۳۹
۱۹۹۶

۱۹۹۶
۱۲۳۰۲

۱۲۳۰۲
۳۳۸

۳۳۸

۲- بخش سرشیو
دهستان سرشیو
دهستان گلچیدر
۶۵
۳۱
۳۴
۲۲۲۸
۱۱۴۲
۱۰۸۶
۱۳۶۹۶
۷۰۹۷
۶۵۹۹
۴/۱۱۶۸
۴/۵۹۹
۵۶۹
۳- بخش مرکزی
دهستان زریوار
دهستان سرگل
دهستان کوماسی
۸۱
۱۸
۴۰
۲۳
۶۶۵۶
۱۷۱۴
۳۸۷۵
۱۰۶۷
۳۷۳۶۵
۹۶۰۱
۲۱۷۰۱
۶۰۶۳
۱/۷۵۳
۵/۲۲۲
۹/۳۴۱
۷/۱۸۸
جمع
۱۸۵
۱۰۸۸۰
۶۳۳۶۳
۵/۲۲۵۹

مأخذ : مرکز آمار ایران – نتایج سرشماری عمومی و نفوس و مسکن ۱۳۷۵

لازم به توضیح است که جمعیت شهرستان سروآباد که در سال ۱۳۷۵ جزو شهرستان مریوان بوده است از آمار مذکور حذف و کسر گردید .
۳-بخش خاوومیرآباد : این بخش یکی از بخش های سه گانه شهرستان مریوان است که در موقعیت شمال و شمال غربی شهر مریوان و در مرز استان سلیمانیه عراق قراردارد این بخش شامل یک دهستان با همان نام می باشد که ۳۹ آبادی را در خود جای داده است روستاهای مورد مطالعه در این تحقیق در محدوده دهستان مذکور قراردارند که در زیر توضیحات مختصری در مورد آنها داده می شود .
روستاهای مورد مطالعه : همانطور که گفته شد واحد آماری ما در این تحقیق کشاورزانی بوده اند که اراضی آنها در محدوده اجرای طرح آبیاری تحت فشار قرارداشته و اراضی شان جزو محدوده چهار روستای مرزی باشماق ، سعد آباد ، بیلو و برده رشه بوده است میانگین مسافت این روستاها از شهر مریوان تقریباً ۸کیلومتر می باشد .اراضی کشاورزی چهار روستای مذکورعلی رغم کوهستانی بودن وتوپو گرافی خشن منطقه از اراضی مستعدومسطح محسوب می شود وبه لحاظ بافت خاک ودسترسی به منابع آب زیرزمینی وجاری از مراکز تولید محصولات کشاورزی قلمداد میگردند .
این روستاها به ترتیب دارای مشخصات عمومی زیر بوده اند :
– روستای باشماق : این روستا تقریباً در نقطه صفر مرزی قرارداشته و بدلیل ناامنی و تقریباً یک نوع مهاجرت اجباری جمعیت اندکی در آن ساکن می باشد بطوریکه در سرشماری سال ۱۳۷۵ تنها دارای دو واحد مسکونی با سه خانوار و ۳۶ نفر جمعیت بوده است ۲۷ نفر از جمعیت آن در روستا شاغل بوده اند جمعیت اندک آن سبب شده که این روستا فاقد شورای اسلامی و ابنیه و اماکن عمومی باشد و تاکنون تنها مرکز دولتی آن وجود یک پاسگاه انتظامی است که دایر بودن آن ناشی از موقعیت مرزی آن می باشد درحال حاضر روستای مذکور خالی از سکنه بوده و کشاورزانی هم که در محدوده آن زمین کشاورزی دارند در فصل زراعی و در اوقات روز مسافت کم شهرمریوان و روستا را طی می کنند مقدار اراضی این روستا که در آن سیستم آبیاری تحت فشار اجرا شده است ۵۴ هکتار با ۲۰ نفر بهره بردار بوده است .
– روستای سعد آباد : این روستا در هشت کیلومتری شهر مریوان و چهارکیلومتری مرز پنجوین عراق قراردارد . وضعیت طبیعی آن از نوع کوهستانی جنگلی است این روستا در سرشماری سال ۱۳۷۵ دارای ۶۵ واحد مسکونی با ۶۸ خانوار و ۴۳۶ نفر جمعیت بوده است از این جمعیت ۸۲ نفر در روستا شاغل بوده اند این روستا در حال حاضر دارای شورای اسلامی ،‌ پاسگاه انتظامی ، خانه بهداشت ، مدرسه ومخابرات می باشدمیزان اراضی کشاورزی این روستا که سیستم آبیاری تحت فشار در آن اجرا شده است ۱۰۰ هکتار با ۶۵ نفر بهره بردار بوده است .
– روستای بیلو : ‌این روستا در هشت کیلومتری مریوان و چهارکیلومتری مرز پنجوین عراق قراردارد وضعیت طبیعی آن جلگه ای و کوهستانی است این روستا در سرشماری ۱۳۷۵ دارای ۱۰۱ واحد مسکونی ۱۰۳ خانوار و ۶۱۵ نفر جمعیت بوده است از این تعداد ۱۴۸ نفر شاغل بوده است از شاخص های عمرانی روستای مذکور تنها دارای شورای اسلامی و مدرسه می باشد . میزان اراضی کشاورزی این روستا که سیستم آبیاری تحت فشار در آن اجرا شده است ۱۵۰ هکتار با ۱۰۵ نفر بهره بردار بوده است .
– روستای برده رشه :‌ این روستا در شش کیلومتری مریوان و شش کیلومتری مرزپنجوین عراق قرارداد وضعیت طبیعی آن از نوع کوهستانی جنگلی است این روستا در سرشماری ۱۳۷۵ دارای ۱۲۹ واحد مسکونی ، ۱۴۷ خانوار و ۹۹۲ نفر جمعیت بوده است این تعداد ۱۸۷ نفر شاغل بوده اند از شاخص های عمران روستایی، روستای مذکور دارای: شورای اسلامی ،‌پاسگاه انتظامی ، مرکز بهداشت ،‌داروخانه ، خانه بهداشت ، مدرسه ، شرکت تعاونی تولید و مخابرات می باشد این روستا مرکز شرکت تعاونی تولید اتحاد است که مدیریت اجرای سیستم آبیاری تحت فشار ( که موضوع این مطالعه می باشد) در آن استقرار دارد . میزان اراضی کشاورزی این روستا که سیستم آبیاری تحت فشار در آن اجرا شده است ۶۰ هکتار با ۲۸ نفر بهره بردار بوده است .

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد با موضوعپرستاران شاغل، اخلاق در پژوهش

نقشه روستاهای مورد مطالعه

فصل سوم
(ادبیات تحقیق)

مبانی نظری تحقیق
مفهوم توسعه و توسعه نیافتگی
“اصطلاح توسعه به صورت فراگیر پس از جنگ جهانی دوم مطرح شد این واژاه به در لغت به معنای خروج از لفاف است در قالب نظریه نوسازی لفاف همان جامعه سنتی و فرهنگ و ارزشهای مربوط به آن است که جوامع برای متجدد شدن باید از این مرحله سنتی خارج شوند در تعریف توسعه نکاتی را باید مد نظر داشت که مهم ترین آنها اینست که اولاً ، توسعه را مقوله ای ارزشی تلقی کنیم ، ثانیاً : آن را جریانی چند بعدی وپیچیده بدانیم ثالثاً: به ارتباط و نزدیکی آن با مفهوم بهبود ۲ توجه کنیم
دانشمندان علوم اجتماعی از توسعه تعاریف متعددی ارائه کرده اند از جمله :مایکل تودارو معتقد است که توسعه را باید جریانی چند بعدی دانست که مستلزم تغییرات اساسی در ساخت اجتماعی ، طرز تلقی عامه مردم و نهادهای ملی و نیز تسریع رشد اقتصادی ،‌کاهش نابرابری و ریشه کن کردن فقر مطلق است .
دادلی سیرز رئیس مؤسسه اطلاعات توسعه ای دانشگاه ساسکس توسعه را جریانی چند بعدی می داند که تجدید سازمان و سمت گیری متفاوت کل نظام اقتصادی – اجتماعی را به همراه دارد به عقیده وی توسعه علاوه بر بهبود میزان تولید و درآمد ، شامل دگرگونی اساسی در ساختمان نهادهای اجتماعی ،‌اداری و همچنین ایستارها و وجه نظرهای مردم است .
در سالهای اخیر مفهوم دیگری تحت عنوان ‹‹ توسعه پایدار ۳ ›› مطرح شده است در مورد این
—————————————————————————–
۳-Sustained development 2-Improvement D evelopment 1 –
مفهوم در سمپوزیومی که در سال ۱۹۹۱ در لاهه برگزار شد آمده است اگر منظور از توسعه ، گسترش امکانات زندگی انسانهاست این امر نه تنها در مورد نسل حاضر بلکه برای نسلهای آینده نیز باید نظر باشد . در فرآیند توسعه پایدار سیاستهای اقتصادی ،‌مالی ، تجاری ، انرژی ، کشاورزی ، صنعتی و …. به گونه ای طراحی می شود که توسعه اقتصادی ، اجتماعی و زیست محیطی را تداوم بخشد .
– توسعه نیافتگی : فورتادو در تعریف توسعه نیافتگی می گوید : توسعه نیافتگی وضعیتی
است که به دلیل عدم هماهنگی بین عوامل اقتصادی و تکنولوژی کاربردی ، امکان استفاده همزمان ازسرمایه و نیروی کار در جامعه میسر نیست برخی توسعه نیافتگی را به عنوان ویژگی کشورهای جهان سوم در پیوندباپویشهایی که از خارج به کشورهای توسعه نیافتگی تحمیل شده و نمود عینی عنصر وابستگی به نظام سرمایه داری جهانی است درنظر گرفتـــــه اند” (مصطفی ازکیا ۱۳۸۱ ).‌

مفهوم توسعه روستایی

” ادبیات توسعه روستایی تعاریف متعددی از این مفهوم درخود دارد برای تبیین فضای مفهومی این واژه لازم است به برخی از تعاریف مطرح شده اشاره گردد . دیاسن معتقد است توسعه
_________________________________________________________
۱- underdevelopment

روستایی راهبردی است که به منظور بهبود زندگی اقتصادی و اجتماعی گروه خاصی از مردم
( روستائیان فقیر ) طراحی شده است . این گروه شامل کشاورزان خرده پا ، خوش نشینان و کشاورزان بی زمین است به نظر هاگ‌توسعه روستایی شامل یک فرآیند عمیق تغییرات در کل جامعه ، در جامعه محلی و از همه مهم تر در نقش افراد می باشد.
بانک جهانی در سال ۱۹۷۵ عنوان داشته توسعه روستایی راهبردی است که برای زندگی اقتصادی و اجتماعی گروههای خاصی از مردم طراحی شده است” ( چمبرزبه نقل ازمصطفی ازکیا۱۳۸۱ ).
عنایت الله برای توسعه روستایی مؤلفه هایی چون افزایش بازدهی کشاورزی ،‌دگرگونی در نسبت های بیکاری و میزان اشتغال ، دگرگونی در توزیع درآمد ، دگرگونی در مالکیت اراضی ، دگرگونی در هرم قدرت و تحول در الگوهای مشارکت در تصمیم گیری ،‌افزایش در تحرک اجتماعی که موجب تغییر در نظام قشر بندی و قدرت و نیز دگرگونی در شاخص هایی چون سطح تحصیلات ، دسترسی به امکانات آموزشی ……و نیز دگرگونی در ارزشها ، باورها و گرایشها می گردد یاد می کند در بیان فضای مفهومی توسعه روستایی به این نکته نیز باید اشاره شود که در دوره اخیر توسعه روستایی در قالب توسعه مشارکتی که در بردارنده ابعاد توسعه روستایی یکپارچه و مشارکت مردم می باشد مطرح شده است .
در هر حال آنچه که از تعاریف متعدد توسعه روستایی می توان استنباط نمود این است که توسعه روستایی نیز همانند معنای عام توسعه فرآیندی است چند بعدی که در آن سه خصوصیت کلی باید لحاظ شود . ۱- جنبه کیفی بودن یا به عبارتی ایجاد تغییرات کیفی در سطح جامعه روستایی ۲- همه جانبه بودن یا به اصطلاح لحاظ نمودن نحوه تعامل جنبه های مختلف مربوط به زندگی روستایی ۳- محرومیت انسان ( روستایی ) بعنوان هدف نهایی توسعه.
دربعد اجرایی ” توسعه روستایی جزئی ازبرنامه های توسعه هرکشوربه شمار می رود اینگونه برنامه ها راکه دولتها ویا عاملین آنها درمناطق روستایی پیاده میکننددگرگونی بانقشه می گوینداین امردرمیان کشورهای جهان سوم که دولتها نقش اساسی درتلاش برای تجدید ساختمان جامعه به منظور هماهنگی با اهداف سیاسی واقتصادی خاصی به عهده دارند مورد پیدا می کند”(ازکیا همان).

مطلب مشابه :  نیروگاه حرارتی، ایالات متحده آمریکا

توسعه روستایی درایران
سابقه طرح موضوعی چون توسعه روستایی درکشوری مانند ایران عمدتاً به دوران
اصلاحات ارضی وپس ازآن برمی گردد تاریخ برنامه ریزی درایران حاکی ازآن است که بدنبال
تحولات ناشی ازاجرای اصلاحا
ت ارضی که مربوط به دوره قبل از انقلاب است توسعه روستایی برابربود باماشینی کردن کشاورزی وعرصه شیوه های جدید تولید اما دربعدازانقلاب که اکنون ۲۵ سال ازآن میگذرد دیدگاه های ارزشی ودینی سبب گردید دربرنامه های توسعه کمک به دردمندان روستایی دراولویت فعالیتهای دولت قرارگیردیکی ازاستراتژیهای دولت جمهوری اسلامی درپس ازانقلاب درزمینه توسعه روستایی ایجادواحدهای بهره برداری مشاع روستایی واحیای اراضی موات وبلا استفاده وواگذاری آنها به افرادکم درآمدوکم زمین روستایی بودمجری این برنامه هیأت های هفت نفره واگذاری زمین بود که مسئولیت آن باوزارت کشاورزی بود.
یکی دیگر ازطرحهایی که به منظورتوسعه روستایی وکشاورزی درپس ازانقلاب به مرحله اجرادرآمده است ایجاد مراکزخدمات کشاورزی است هدف از تشکیل مراکزمذکورتوسعه فعالیتهای کشا ورزی وعشایری ازطریق ارایه خدمات زیربنایی ورفاهی بوده است قانون تشکیل این مراکز درسال ۱۳۵۹ به تصویب شورای انقلاب می رسد ودرسال ۱۳۶۰ آیین نامه اجرایی آن تدوین می گردد.
تشکیل وفعالیت بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با هدف تأ مین مسکن اقشارمحروم وهمچنین سامان دهی اماکن عمومی ورفاهی روستاها واجرای طرحهای هادی روستایی ازدیگرفعالیت ها وبرنامه های توسعه روستایی است که توسط دولت درپس ازانقلاب آغاز شده وتاکنون نیز ادامه داشته است.
تشکیل شوراهای اسلامی درسطح روستاها که ابتدا زیر نظر وزارت جهاد سازندگی فعالیت خود راآغازنمودندازاقدامات سالهای اولیه انقلاب درزمینه توسعه اجتماعی جامعه روستایی بود این شوراها اخیراً زیرنظروزارت کشورفعالیت دارندهدف ازتشکیل آنها افزایش مشارکت مردم درتصمیم گیریهای محلی،عمران روستایی وکاهش فشاراقتصادی- سیاسی وارده بردولت بوده است دردهه دوم انقلاب تشکیلاتی باعنوان “دفترمناطق محروم”درنهاد ریاست جمهوری بامحوریت تمرکزفعالیت تمرکزفعالیت درروستاهای محروم کشورایجاد می شود.
ارزیابی کلی ازماهیت اهداف واثرات اجرایی اقدامات وبرنامه های مذکور بطورخلاصه این نکته میتواند باشدکه هرکدام بنحوی درایجادتحول درجامعه روستایی نقش کم وبیش مؤثری داشته انداما نقش آنها چه درمقام تدوین سیاستها وچه درمقام عمل حاکی از گرایشهای یک بعدی وتعقیب منافع خاص سازمان های طراح ومجری برنامه ها ست بنحویکه نمیتوان ازهیچکدام آنها توسعه به اصطلاح همه جانبه ،همسو وهمزمان استخراج نمود درحالیکه میدانیم معنا ومفهوم توسعه خصوصاً توسعه وبرنامه ریزی روستایی آن است که بایدبا