دانلود پایان نامه با موضوع اندازه گیری کارایی زنجیره تأمین و مدل های تحلیل پوششی داده

دانلود پایان نامه

در مفهوم مدیریت زنجیره تامین، اندازه گیری عملکرد می تواند به تسهیل فهم عمومی و یکپارچه سازی بین اعضای زنجیره تأمین کمک کند. (Lebas, 1995) بطور گذرا نتایج ارزشیابی عملکرد در مدیریت زنجیره تامین، تأثیر استراتژی های تولید و نیز فرصت های بالقوه موجود را آشکار کرده و سهولت ادغام و همکاری اعضای زنجیره را از طریق افزایش درک داخلی آن ها از فرایندهای در حال انجام سبب می شود. (Kuwaiti, 2004)


اندازه گیری عملکرد در زنجیره تامین فرایندی است به منظور تحلیل مدیریت عملکرد، جهت کاهش هزینه ها، کاهش ریسک و ایجاد امکان بهبود مستمر در ارزش آفرینی عملیات. بطور کلی سیستم اندازه گیری عملکرد در زنجیره تامین سازمان را قادر می سازد تا:
بازبینی، ارزیابی و کنترل عملکرد در اختیار سازمان باشد.
بتوان از متدولوژی و معیارهای یکسان در ارزیابی، در سطح سازمان سود برد.
بتوان در چارچوبی سیستماتیک تصمیم گیری نمود.(معنوی زاده و همکاران، 1385)
اندازه گیری کارایی برای ارزیابی عملکرد سازمانها، همواره مورد توجه بوده است.(مهرگان،63،1387) محاسبه کارایی زنجیره تأمین یکی از مسائل مهم به شمار می رود چرا که کارایی زنجیره تأمین، معیار مهمی برای کیفیت و مفید و مؤثر بودن زنجیره می باشد. هدف از محاسبه کارایی یک زنجیره تأمین این است که با کمترین هزینه (ورودی) بیشترین سود (خروجی) را داشته باشیم. (Camm et al., 1997)
2-3-1 مشکل روش های سنتی در اندازه گیری کارایی زنجیره تأمین
زنجیره تأمین سنتی به طور معمول به وسیله کارخانه دار که شیوه توسعه، تولید و توزیع هر محصولی را اداره و کنترل می کرد اداره می شده است. در آن زمان، سنجش کارایی به وسیله نسبت درآمد بر روی کل هزینه های عملیاتی زنجیره تأمین سنجیده می شد. (Stewart, 1997)
نمودار رادار و نمودار Z بعضی از ابزارهای عمومی هستند که قبلاً کارایی زنجیره تأمین را مورد سنجش قرار می داده است. این ابزارها بر مبنای تکنیک تحلیل شکاف بوده و دارای ماهیتی بسیار گرافیکی است. اگرچه رویکردهای گرافیکی سبب درک آسان می شود ولی در صورتی که در تجزیه و تحلیل، عناصر چندگانه ای با هم ترکیب شوند، رویکرد گرافیکی برای تصور در ذهن نامناسب تلقی می شود.
روش معروف مورد استفاده دیگر، استفاده از نسبت ها است. این روش کارایی را بوسیله حاصل تقسیم خروجی بر ورودی محاسبه می کند و از روش محاسبه ای آسان برخوردار است. در هر حال یک مشکل همراه با مقایسه از طریق نسبت ها وجود دارد و آن وقتی است که ورودی و یا خروجی به صورت چندگانه در نظر گرفته شوند. (Zhu, 2000)
بطور کلی، روشهای ارزیابی عملکرد سنتی بیشتر به روی سنجه های مالی مشهور همچون نرخ بازده سرمایه گذاری، ارزش خالص فعلی، نرخ بازده داخلی و دوره بازپرداخت تمرکز می کنند. این روشها، بیشتر برای ارزیابی ارزش کاربردهای ساده مدیریت زنجیره تأمین است. متأسفانه روشهای ارزیابی متکی بر سنجه های مالی، به هنگام ایجاد کاربردهای جدیدتر مدیریت زنجیره تأمین زیاد مفید نیستند. این زنجیره های تأمین پیچیده، نوعاً در جستجوی ارائه دامنه وسیعی از منافع که خیلی از آنها غیرمشهودند، هستند. (بیات و همکاران، 1386) ارزیابی کارایی زنجیره تأمین نیاز دارد تا به عنوان ساختاری چند بعدی مورد توجه قرار گیرد. بنابراین ابزارهای سنتی نمی توانند ساختارهای چندگانه را به حساب آورند و قادر نیستند که ابزارهای مناسب سنجش کارایی زنجیره تأمین را فراهم کنند. از این رو، کارایی زنجیره تأمین یک شرکت پدیده پیچیده ای است که به بیش از یک معیار برای ترسیم احتیاج دارد. (Zhu,2000)ایجاد معیارهای عملکردی چندگانه وظیفه مشکل و غیر قابل چالش سنجش کارایی را تغییر داده است. پس یک ابزار مؤثر برای سنجش کارایی زنجیره تأمین به طور فزاینده مورد نیاز است. (Rao, 2006)
مدل های تحلیل پوششی داده ها (DEA) از آن جهت که دستیابی به شاخص کارایی را با در نظر گرفتن همزمان داده ها و ستاده های بنگاه تولیدی میسر می سازند، در سال های اخیر اهمیت بسیاری پیدا کرده اند. انعطاف پذیری مدل های مورد استفاده در روش DEA یکی از کلیدی ترین خصوصیات آن هاست.
2-4 تحلیل پوششی داده ها (DEA)
تحلیل پوششی داده ها، که توسط چارنز، کوپر و رودز در سال 1978 ارائه گردید، یک رویکرد برنامه ریزی ریاضی برای تحلیل کارایی نسبی واحدهای تصمیم گیری (DMUS) مشابه است، که دارای ورودی ها و خروجی های چندگانه می باشند. (Li et al., 2012) این تکنیک، یک روش مبتنی بر تجربه (دارای ماهیت تجربی) می باشد که نیازی به مفروضات و محدودیت های مدل های سنتی سنجش کارایی ندارد. نقطه شروع استفاده از DEA ایجاد یک نسبت سازگار از مجموع موزون خروجی ها به مجموع موزون ورودی ها برای هر DMU است. (صفائی قادیکلائی، 1390)
ایده اصلی در شکل گیری DEA فراهم نمودن تکنیکی بود که به وسیله آن بتوان در میان مجموعه ای از واحدهای مشابه، به شناسایی واحدهایی که بهترین عملکرد را داشته اند (واحدهای کارا-مرزی) و نیز سنجش سطح کارایی دیگر واحدها (واحدهای ناکارا-غیر مرزی) پرداخت. (Cook & Seiford, 2009)
تکنیک DEA به ارائه واحدهای الگو (دارای بالاترین سطح ممکن نسبت به سایرین) و نیز ارائه راهکارهای بهبود عملکرد برای واحدهای ناکارا با تصویر هر واحد ناکارا روی مرز کارا، می پردازد. ( عرب مازار، 1390) از آنجایی که این تکنیک با ایجاد یک پوشش-لفاف (مرز کارایی) بر روی مشاهدات، به ارزیابی و مقایسه عملکرد آن مشاهدات می پردازد، عنوان تحلیل پوششی داده ها را به آن نسبت داده اند. (Cooper et al., 2006)
2-4-1 مدل های اصلی تحلیل پوششی داده ها
مدل های (چارنز، کوپر، رودز)1، (بنکر، چارنز، کوپر)2 و مدل های جمعی3، مدل های اساسی و پایه در تحلیل پوششی داده ها هستند که می توانند در دو شکل عمومی ورودی محور یا خروجی محور به ارزیابی کارایی واحدهای تصمیم گیری بپردازند. (صفائی قادیکلائی، 1390)
مدل های ورودی محور، مدل هایی هستند که با ثابت نگه داشتن خروجی ها، ورودی ها کاهش می یابند. مدل های خروجی محور، مدل هایی هستند که با ثابت نگه داشتن ورودی ها، خروجی ها افزایش می یابند. هرکدام از این دو رویه را نیز می توان از دو طریق حل نمود. مدل اولیه که معمولا به صورت حداکثرسازی است به مدل مضربی معروف می باشد. مدل ثانویه هم که معمولا به صورت حداقل سازی است به مدل پوششی معروف می باشد. (Yinsheny, 2000)
2-4-1-1 مدل CCR
مدل های CCR از نوع مدل های بازده ثابت نسبت به مقیاس هستند که اگر ورودی ها به یک نسبتی تغییر یابند، خروجی ها هم به همان نسبت تغییر می کنند. (Fukuyama, 2000)
برای توضیح این مدل فرض کنید n واحد که هرکدام دارای m ورودی و s خروجی اند، وجود دارد که در آن صورت کارایی واحد j ام برابر خواهد بود با :
= کارایی واحد j ام
که در آن داریم:
Xij : میزان ورودی i ام برای واحد j ام (i = 1 , 2 , … , m)