دانلود پایان نامه چهارمحال و بختیاری و سیستان و بلوچستان

دانلود پایان نامه

در مورد چگونگی ورود این آفت اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی گفته می‌شود که توسط کاه و کلشهای همراه مرکبات از پاکستان به ایران وارد شده است (اخوت و وکیلی، 1376). پس از ورود این آفت از سال 1351 به بعد سطوح مزارع آلوده افزایش نشان می‌دهد که شاید این مسئله در نتیجه مصرف سوء سموم باشد به طوری که در طی 18 سال اولیه مبارزه بر علیه این آفت در استان مازندران، در حدود 150000 تن سموم گرانول مصرف گردید. از طرف دیگر مصرف سموم شیمیایی باعث شده تا جمعیت دشمنان طبیعی این آفت نیز شدیدا کاهش یابد و در صورتی که مصرف سموم با همین شدت ادامه و افزایش می‌یافت اثرات مرگباری بر محیط زیست منطقه بر جا می‌گذاشت که جبران پذیر نبود خوشبختانه استفاده از روشهای کنترل غیر شیمیایی، بیولوژیک و تلفیقی قدم بسیار موثر و مفیدی برای کاهش مصرف سموم بوده است (سلیمانی و امیری لاهیجانی، 1382).


کشت برنج در جایگاه خود دارای ارزش و اهمیت ویژه می باشد و بعد از گندم غذای اصلی مردم جهان را تشکیل می دهد. برنج در آسیا اصلیترین منبع اشتغال و درآمد را دربین محصولات کشاورزی به خود اختصاص داده است. با توجه به قدمت هفت هزار ساله کشت برنج در چینو هندوستان، زیستگاه اولیه آن را به این کشورها نسبت میدهند. حدود 90% برنج در قاره آسیا به خصوص در کشورهای شرق و جنوب شرقی آسیا مانند چین، هند، اندونزی و تایلند تولید می شود. ارقام وحشی زیادی از برنج در آسیا، آفریقا و امریکا به چشم می خورد که اظهارنظرکردن در مورد اجداد زراعی برنج را مشکل می سازد. دو مکان متفاوت برای اهلیکردن برنج احتمال داده می شود یکی جنوب شرقی آسیا که منشاء (Oryza sativa) و دیگر غرب آفریقا (نیجریه) که منجر به پیدایش (Oryza glaberrima) شده است. Oryza sativa با توجه به گسترش بشر جایگزین Oryza glaberrima شده است. برنج توسط اعراب آسیایی به مصر، مراکش و سپس اسپانیا و از این طریق به کشورهای اروپایی و سپس به آمریکا راه یافت ولی اهمیت کشت آن در مناطق خشک ایالت متحده امریکا به خصوص کالیفرنیا و تگزاس به اوایل قرن حاضر بر می گردد.
جایگاه برنج در جهان:
برنج که در تغذیه انسان مورد استفاده قرار می گیرد، قابلیت هضم آن به مراتب بیشتر از سیب زمینی، نان چاودار، گندم، شیر و سایر محصولات غذایی می باشد. با توجه به نقشه جغرافیایی، کشت برنج در محیطهای بسیار متنوع از 53 درجه عرض شمالی تا 35 درجه عرض جنوبی صورت می گیرد. برنج از ارتفاعات 2600 متر از سطج دریا تا زمینهای همسطح دریا کشت می شود. سطح زیر کشت در جهان 151 میلیون هکتار با تولید 527 هکتار می باشد. هشت کشور عمده تولید کننده برنج در دنیا شامل: چین، هند، اندونزی، فیلیپین، تایلند ، ویتنام، ژاپن و میانمار می باشد.
وضعیت کشت برنج در ایران:
در حال حاضر 21 استان کشور به کشت و کار برنج مبادرت می ورزند که عبارتند از : آذربایجان شرقی، آذربایجان غریی، اردبیل، اصفهان، ایلام، تهران، چهارمحال و بختیاری، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، سیستان و بلوچستان، فارس، قزوین، لرستان، کردستان، کهکیلویه و بویر احمد، گلستان، گیلان، مازندران و یزد. کل سطح زیر کشت برنج در ایران حدود 600 هرار هکتار می باشد که مازندران و گیلان با 230000 هکتار بیشترین سطح زیر کشت و استان یزد و تهران با حدود 20 هکتار کمترین سطح زیر کشت را به خود اختصاص داده اند. بجز استان مازندران و گیلان استان های گلستان، فارس و خوزستان رتبه های بعدی را از نظر سطح زیر کشت دارند. از نظر میزان تولید استان مازندران با توجه به افزایش سطح زیر کشت ارقام پر محصول مقام نخست را با 43 درصد کل تولید برنج کشور دارد.
2-2- شکل شناسی (مرفولوژی) کرم ساقه خواربرنج:
 2-2-1- حشره بالغ:
پروانههای ماده این آفت به رنگ زرد روشن و یا متمایل به قهوهای و پروانههای نر تقریبا خاکستری هستند. در هر دو جنس رنگ بالهای عقبی سفید بوده و روی بالهای جلویی چند لکه نقره فام وجود دارد. طول بدن از 10 تا 13 میلیمتر متغیر بوده و عرض پروانههای نر با بالهای باز 20 تا 23 میلیمتر و پروانه های ماده تا 30 میلیمتر می‌رسد (بهداد، 1371).
2-2-2- تخم:
تخمهای تازه گذاشته شده سفید متمایل به زرد بوده و سپس تغییر رنگ می‌دهند. تخمها در پشت یا روی برگ و در ابتدا در گلبرگها گذاشته می‌شود. نسل اول آفت عموما پشت برگها تخم گذاری می کند. تا از شدت تابش خورشید و دید دشمنان در امان باشد (بهداد، 1371).
تخمها به صورت دسته جمعی گذاشته می‌شوند و پروانه ماده روی آنها را با یک ماده چسبناک کف مانند می‌پوشاند که در ابتدا به رنگ لیمویی روشن دیده می‌شوند و به تدریج تیره رنگ و نهایتا کاملا سیاه می‌گردند. تخمها بعد از 11-5 روز که بستگی به درجه حرارت دارد تفریخ می‌شوند (سلیمانی و امیری لاهیجانی، 1382).
2-2-3- لارو:
بدن لاروها به رنگ کرم مایل به قهوهای روشن بوده و دارای 5 نوار تیره است که سه نوار در قسمت پشتی و دو نوار دیگر هر یک در پهلوها قرار گرفته است. نوارهای پشتی کمرنگ ترند. طول لاروهای کامل عموما 17 تا 26 میلیمتر است (سلیمانی و امیری لاهیجانی، 1382).
2-2-4- شفیره:
طول شفیره 12 تا 15 میلیمتر و قطر آن 5/2 تا 5/3 میلیمتر می‌باشد. رنگ آن قهوهای روشن بوده که بعدها به قهوهای تیره تبدیل می‌گردد. یک سوم انتهای شفیره به طرف پشت خمیده است. و زائده قلاب مانند نیز در انتهای بدن شفیره مشاهده می‌شود. مدت شفیرگی از6 تا 12 روز بسته به حرارت محیط متغیر است (نظریان، 1385).
2-3- مناطق انتشار:
برای اولین بار در سال 1906 از این حشره به عنوان یکی از خطرناکترین آفات برنج در دنیا نام برد شده و مدت بسیار زیادی است که کشاورزان در حدود 35 کشور در مزارع برنجکاری خود ازخسارت این آفت زیان می‌بینند (اخوت و وکیلی، 1376).
آفت کرم ساقهخوار برنج اکنون در مناطق برنجکاری استانهای گیلان، مازندران و گرگان وجود دارد، ولی تا کنون از سایر نواحی برنج کاری کشور گزارش نشده است. و بدین جهت لازم است اقدامات اساسی درباره جلوگیری از شیوع آن به استانهای اصفهان، فارس، چهارمحال بختیاری و غیره بشود. این آفت در اغلب کشورهای دیگر که اقدام به کشت برنج می‌شود وجود دارد و شیوع آن از کشورهای استرالیا، بنگلادش، برمه، کامبوج، چین، جزایر هاوائی، هندوستان، اندونزی، ایتالیا، ژاپن، کره، مالزی، نپال، فیلیپین، اسپانیا، سریلانکا، تایوان، تایلند، ویتنام، مصر، اسرائیل، پرتقال گزارش شده است(علی نیاف و همکاران، 1380).به طوری که شالیکاران بعضی از کشورهای آسیایی نظیر ژاپن و تایوان این حشره را در ردیف مهمترین آفات محصول برنج مناطق خود می‌دانند. خسارت کرم ساقه خوار در ایران در سالهای اول طغیان آن، به دلیل عدم آشنایی با زندگی آفت و عدم اجرای روش صحیح مبارزه، بقدری زیاد بوده که در موارد زیاد کشاورزان از برداشت محصول خود صرفنظر کردند (اخوت و وکیلی، 1376).
2-4-  بیولوژی (زیست شناسی):
کرم ساقهخوار برنج زمستان را در شمال ایران بصورت لارو کامل در داخل ساقههای خشک برنج و یا علفهای هرز اطراف مزرعه به سر می‌برد. اولین شفیرههای حاصل از لاروهای زمستانی در دهه اول اردیبهشت ماه شکل میگیرد، شفیره بدون پیله بوده و در داخل ساقههای باقیمانده برنج از سال قبل و یا علفهای هرز اطراف مزرعه، در کنار سوراخی که توسط لارو ایجاد شده است تشکیل می‌گردد(اخوت و وکیلی، 1376).
حداقل حرارت لازم برای شفیره شدن 10 درجه سانتیگراد می‌باشد. دوره زندگی شفیرهها با حرارت محیط رابطه معکوس دارد و از 15 تا 30 درجه بین 6 تا 12 روز است. بنابراین در اوایل فصل به علت پایین بودن درجه حرارت دوره شفیرگی طولانی و در تابستان کوتاهتر است. شفیرهها در حرارت بالای 35 درجه آسیب می‌بینند (سلیمانی و امیری لاهیجانی، 1382).
بین وزن شفیره و باروری آن رابطه مستقیم وجود دارد. یعنی هر چه وزن شفیرهها بیشتر باشد پروانههای ماده خارج شده از آنها تخم بیشتری می‌ریزند. اولین پروانههای آفت در شرایط گیلان از حدود بیستم اردیبهشت ماه ظاهر می‌شوند و در دهه دوم خرداد ماه به حداکثر خروج خود می‌رسند (اخوت و وکیلی، 1376).اما در مازندران شرقی خروج اولین پروانه در سال 1353 در نهم اردیبهشت ماه و در سال 1354 در 25 فروردین ماه بوده است (رضوانی و شاهحسینی، 1355).
فعالیت پروانهها عموما در شب صورت می‌گیرد. روزها معمولا در سایه و روی ساقه برگ برنج و علفهای هرز حاشیه مزرعه به استراحت پرداخته و کمتر حرکت می‌نمایند. بطوری که می‌توان یک ساقه را که روی آن پروانه در حال استراحت است به آسانی کند بدون آنکه پروانه پرواز نماید. پرواز پروانهها در اوایل شب شروع می‌شود و در ساعت 9 شب به اوج خود رسیده و از این ساعت به بعد مجددا پرواز آنها کاهش می‌یابد. پروانههای نر و ماده معمولا 24 ساعت بعد از خروج جفتگیری نموده و حشره ماده تخمهای خود را به صورت دستههای 3 تا 250 عددی روی ساقه و یا برگ قرار می‌دهد. عمر پروانهها حداکثر یک هفته می‌باشد. پروانههای نسل زمستانه عموما تخمها رادر قسمت رویی و یا زیرین برگهای فوقانی می‌گذارند. در صورتی که پروانههای نسل بعد بیشتر تخمها را در برگهای پایینی و روی ساقه در نزدیکی برگ می‌گذارند، پروانه ماده بتدریج تخم ریزی نموده و تعداد کل تخمهایی که به طور متوسط توسط هر پروانه گذارده می‌شود 230 عدد شمارش شده است (سلیمانی و امیری لاهیجانی، 1382).