مقاله با موضوع یادگیری مشاهده ای و توانایی ادراک شده

دانلود پایان نامه

یک کودک دارای مادر یا پدر دیابتیک وابسته به انسولین دارای افزایش ریسک برای مبتلا شدن به همان نوع دیابت قبل از 20 سالگی است، اما خطر آن هنوز کم و در حدود 1 درصد است. اگر والدین هر دو مبتلا به دیابت وابسته به انسولین باشند، خطر بیماری افزایش میابد (وحدانی، 1370).
کنترل متابولیک


آنچه که امروزه از آن به عنوان کنترل متابولیک در افراد مبتلا به دیابت نام برده می‌شود، مجموعه ای از آزمایش ها و بررسی‌های مرتبط با دیابت به طور روزانه و 3-2 ماه یک بار است که با دستیابی به این مجموعه اعمال، به طور مرتب می‌توان از وضعیت سازگاری جسمی فرد مبتلا به دیابت با بیماری و سیر پیشرفت آن آگاه شد ( دلاوری، مهدوی، نوروزی نژاد و یاراحمدی، 1383).
کنترل روزانه
عبارت از آزمایش هایی است که فرد مبتلا به دیابت به تنهایی قادر به انجام آن در منزل می‌باشد. این آزمایش ها عبارتند از: 1) کنترل روزانه قند خون، 2) کنترل روزانه قند ادرار و 3) کنترل روزانه کتون ادرار.
کنترل روزانه قند خون
از آنجا که هدف از درمان دیابت دستیابی به میزان قند خون در حد طبیعی است، این هدف فقط زمانی میسر می‌شود که فرد مبتلا به دیابت بتواند کنترل مداوم قند خون را 4-3 بار در روز پیش از وعده‌های غذایی و قبل از خواب انجام دهد. در این آزمایش از سر انگشتان دست خون گرفته و به کمک نوارهای تست قند خون و با مقایسه تغییر رنگ نوار با جداول و مربع‌های رنگی روی قوطی نوارها، به میزان دقیق تری از قند خون دست یافت.
کنترل روزانه قند ادرار
در صورتی که قند خون افراد از میزان آستانه‌ی کلیه‌ی آنها بیشتر شود، قند در ادرار آنها دفع خواهد شد. نوارهای آزمایش قند ادرار بر این اساس ساخته شده است. در اصل می‌توان هم زمان با استفاده از نوارهای آزمایش قند خون، جهت دستیابی به میزان دقیق تر قند خون از نوارهای آزمایش قند ادرار استفاده نمود. با استفاده از نوارهای آزمایش قند ادرار فقط می‌توان از بالا بودن قند خون بیش از حد آستانه‌ی کلیه آگاه شد.
کنترل روزانه کتون ادرار
کتون ماده ای است که از تجزیه‌ی چربی ها در بدن حاصل می‌شود و هنگام کاهش وزن و یا فعالیت شدید بدنی، یعنی زمانی که چربی زیاد در بدن تجزیه می‌شود، مقدار کمی کتون وارد ادرار می‌شود اما در افراد مبتلا به دیابت، وجود کتون در ادرار نشان دهنده‌ی میزان قند خون بالاست که نتیجه‌ی کنترل نامطلوب است. در واقع، فرد دچار کاهش یا فقدان انسولین شده است. در نتیجه‌ی بالا بودن میزان قند خون، فرد دچار پرنوشی، پرخوری و پرادراری می‌شود و در صورتی که دچار تب یا استفراغ شود، آزمایش ادرار از نظر وجود کتون ضروری است ( دلاوری، مهدوی، نوروزی نژاد و یاراحمدی، 1383).
دیابت نوع 2 در مراحل اولیه با تغییر شیوه زندگی اعم از تغذیه سالم، فعالیت بدنی و نیز کنترل استرس قابل درمان خواهد بود. در مراحل پیشرفته تر بیماری اغلب با مصرف داروهای خوراکی قابل کنترل است (هگلسون ، 2007).
تحقیقات نشان داده است که مسائل روانشناختی در کنترل دیابت بسیار موثر است. آموزش‌های روانشناختی همراه با درمان‌های پزشکی در دیابت بسیار موثرتر و پایدارتر از درمان دارویی به تنهایی است. این نکته را باید در نظر گرفت که آموزش‌های روانشناختی باید با توجه به نوع دیابت و توانایی‌های بیماران باشد.
امید درمانی
امید یک هیجان انفعالی نیست که تنها در لحظات تاریک زندگی پدیدار می‌شود بلکه فرایندی شناختی است که افراد به وسیله‌ی آن، فعالانه اهداف خود را دنبال می‌کنند. از نظر الیوت فرایندی است که طی آن افراد (1) اهداف خود را تعیین می‌کنند (2) راهکارهایی برای رسیدن به آن اهداف خلق می‌کنند و (3) انگیزه لازم برای به اجرا دراوردن این راهکار ها را ایجاد کرده و در طول مسیر حفظ می‌کنند. این سه مولفه‌ی الگوی امید به عنوان اهداف، تفکر گذرگاه و تفکر عامل شناخته می‌شوند (اسنایدر، 1994 و 1995).
اهداف، نقاط پایان رفتارهای هدفمند هستند (اسنایدر، 1994) به عبارت دیگر تقریبا هر آنچه که یک فرد انجام می‌دهد به سمت دستیابی به یک هدف است. هدف شامل هر چیزی است که فرد مایل به دستیابی، انجام، تجربه و یا خلق آن است (اسنایدر و همکاران، 2002). تفکر گذرگاه، توانایی ادراک شده فرد برای شناسایی و ایجاد مسیرهایی به سمت هدف است (اسنایدر، 1994). از آنجایی که برخی از طرح ها و نقشه ها ممکن است با شکست مواجه شوند، افراد دارای امید بالا، به منظور مقابله با موانع احتمالی چندین گذرگاه را در نظر می‌گیرند (علاءالدینی، کجباف و مولوی، 1387).
لازم به ذکر است که آثار سودمند امید، ناشی از توانایی واقعی در ایجاد گذرگاه ها نیست بلکه ناشی از این ادراک است که چنین گذرگاه هایی در صورت لزوم می‌توانند تولید شوند (اسنایدر و همکاران، 1991). تفکر عامل (کارگزار) تفکری است که افراد در مورد توانایی خود برای شروع و تداوم حرکت در مسیر انتخاب شده به سمت هدف دارند . این افکار در خودگویی‌های مثبت همچون «من می‌توانم این کار را انجام دهم» یا «رها نخواهم کرد» نمایان می‌شود ( اسنایدر و همکاران، 1998). تفکر عامل، فرد را برای شروع و حفظ حرکت در طول مسیر به سمت هدف برمی انگیزد. این سه مولفه امید ( هدف، تفکرگذرگاه و تفکر عامل) بر یکدیگر اثر متقابل دارند (کار، ترجمه حسن پاشا شریفی، جعفر نجفی زند و باقر ثنایی، 1385)
امید درمانی این هدف را در نظر دارد که به درمانجویان کمک کند که هدف‌های روشنی را مشخص و طبقه بندی و مسیرهای متعددی را برای این هدف ها ایجاد نماید و آنها را برانگیزاند که هدف ها را تعقیب نموده و مجدد موانع را به عنوان چالش هایی برای غلبه بر آنها چارچوب بندی کند (کار، 2004، ترجمه شریفی و نجفی زند، 1385). افراد امیدوار گذرگاه‌های بیشتری برای دنبال کردن اهداف خود دارند و وقتی با مانع برخورد می‌کنند می‌توانند انگیزه خود را حفظ کرده و از گذرگاه‌های جانشین استفاده کنند، اما افراد نا امید به دلیل این که عامل و گذرگاه‌های کمی دارند در برخورد با موانع به راحتی انگیزه خود را از دست داده و دچار هیجان‌های منفی می‌شوند که این امر به نوبه‌ی خود منجر به افسردگی می‌شود. در امید درمانی سعی می‌شود مولفه‌ی اصلی امید در مراجع افزایش یابد. تغییر امید یک فرایند یادگیری است، بنابراین درمانگر با مداخله‌ی آموزشی و با استفاده از برنامه‌های آموزش فردی و گروهی مختلفی که به این منظور تدوین شده است به افزایش امید و تفکر امیدوارانه مراجع کمک می‌کند (کار، 2004، ترجمه پاشا شریفی و نجفی زند، 1385).
درمان شناختی-رفتاری
این شیوه درمانی به ارتباط بین تفکرات، هیجان ها، نشانه‌های جسمانی، رفتار و محیط تمرکز دارد و بر نقش اصلی تفکرات و فرآیندهای مربوط به آن تأکید می‌کند (کینگدام و دیمیچ، 2008). مدل شناختی-رفتاری، مشکلات روانی را ناشی از اختلالی که در تفکر یک بیمار اتفاق می‌افتد، تصور می‌کند و بنیادی ترین شکل ارتباط بین تفکر، هیجان، رفتار و فیزیولوژی را شرح می‌دهد (بک، رایش، شاو و امری، 1979، به نقل از ستوده ناورودی، 1387).
پیشینه فلسفی و نظری درمان شناختی-رفتاری
اگر بخواهیم تاریخچهای در مورد مکتب شناختی-رفتاری بگوییم باید به شرطیسازی کلاسیک در نظریه پاولف بازگردیم. از همان زمان ریشه‌های نظری رفتاری شکل گرفت و سپس با آمیختن بعد شناختی به آن، مکتب شناختی-رفتاری به گونه ای که اکنون شاهد آن هستیم به وجود آمد، که البته هر روز با انجام پژوهش‌های فراوان تغییراتی در آن صورت می‌گیرد (پروچسکا و نورکاس، ترجمه سید محمدی، 1383).
نظریه‌های شناختی ریشه در نظریه‌ی فلسفی رواقیان در قرن اول و دوم میلادی مخصوصأ اپیکتتوس و امپراتور مارکوس اورلیوس دارد. اپیکتتوس می‌گوید” افراد به وسیله اشیا دچار اختلال نمی‌شوند، بلکه نگرشی که نسبت به آن ها دارند، سبب اختلال در آنها می‌شود”. و مارکوس اورلیوس نوشته است: ” اگر شی یا موضوع خارجی شما را ناراحت می‌کند، این شی یا موضوع خارجی نیست که سبب ناراحتی شما می‌شود بلکه قضاوت شما درباره آن است که موجب ناراحتی شما می‌شود، در نتیجه شما باید قضاوت خود را تغییر دهید”. بنابراین، اپیکتتوس و مارکوس اورلیوس هر دو بر اهمیت تعبیر و تفسیر حوادث و توانایی ما برای تغییر آن ها تاکید می‌کنند (بلک برن و دیویدسون، 1990، ترجمه توزنده جانی، 1374).
مکتب شناختی پیامدی جدید و واکنشی به رفتارگرایی است. در دیدگاه رفتاری این فرضیه نهفته است که پیوند بین محیط و رفتار مستقیم است، اما این دیدگاه توسط روانشناسان شناختی مورد چالش قرار گرفته است و معتقد هستند که افکار، انتظارها و آنچه فرد به آن توجه می‌کند، خلاصه اینکه زندگی ذهنی او بر نحوه رفتار کردن او تأثیر می‌گذارد. درمانگران شناختی معتقدند که تفکر تحریف شده موجب رفتار آشفته می‌شود و اصلاح تفکر تحریف شده، رفتار آشفته را آرام و حتی درمان می‌کند. رفتاردرمانگران در مقابل معتقدند که رفتار آشفته از تجربه گذشته آموخته می‌شود و با آموزش دادن به بیماران برای اینکه رفتارهای جدید و سازگارانه ای را به کار برند، می‌کوشند اختلال ها را تسکین دهند. این دو دیدگاه مغایر هم نیستند و بسیاری از درمانگران سعی می‌کنند هم شناخت‌های تحریف شده را اصلاح کنند و هم به بیماران آموزش دهند که به رفتار‌های جدیدی بپردازند، هنگامی که درمانگران این دو شیوه را با هم ترکیب می‌کنند درمان شناختی-رفتاری نامیده می‌شود (سلیگمن، ترجمه سید محمدی، 1383).
کارهای بندورا در مورد یادگیری مشاهده ای نقطه عطفی در توجه به عوامل شناختی در رفتاردرمانی بود. ولی شاید رویکرد شناختی تمام عیاری که علاقه پژوهشگران رفتاری را به خود جلب کرد، تعلیم خودآموزی میچن بام ( 1975) باشد. پس از آن شناخت درمانی پیچیده تر بک در راستای نظریه الیس موجب پیشبرد این نظریه شد (هاوتون، کرک، سالکویکسو کلارک، 1989، ترجمه قاسم زاده، 1383).