پایان نامه با موضوع صوفیان خراسان و فیض کاشانی

دانلود پایان نامه

و علی الله فتوکلوا ان کنتم مؤمنین (مائده/23)
و من یتوکل علی الله فهو حسبه(طلاق/3)
و من یتوکل علی الله فان الله عزیز حکیم(انفال/49)
توکل کار خویش به حق سپردن است نه فقط به زبان و نه با دل بلکه با شهود به آن برسند .
فیض نیز درباره‌ی توکل در ابیاتی می‌فرماید :
رفتم به خرابات ، توکلت علی الله وارستم از آفات توکلت علی الله
از خرقه و سجاده و تسبیح گذشتم و ز کشف و کرامات ، توکلت علی الله
در خرقه‌ی سالوس نهان چند توان داشت بت خانه‌ی طاعات ؟ توکلت علی الله
( فیض کاشانی ، 1390 :427 )
فیض در ابیات فوق با توکل و اعتماد به خداوند دست از هرگونه تظاهر ، ریا ، عبادات متعصبانه و چاپلوسی بر می‌دارد و این را برای خود یک رهایی از نفس ارزیابی می‌کند .
3-1-7- رضا
هفتمین مقام از مقامات رضاست که بعضی از صوفیه مخصوصاً صوفیان خراسان آن را از احوال می شمارند و گروهی هم آن را از مقامات شمرده‌اند، بنده از خدای راضی نتواند بود مگر پس از آنکه خدای تعالی از وی راضی باشد؛ زیرا که خدای گفت «رضی اللهُ عَنهُم و رَضُوا عَنهُ» (سجادی، 1389: 39).
ولی ما را بباید طاعت و تقوی و اخلاصی ادب باید رعایت کرد امر حق تعالی را
(فیض کاشانی، 1390: 48)
فیض و سر تسلیم و رضا بر قدم دوست گر تیغ کشد بر سر من روی نتابم
(همان: 301)
تسلیم: عبارت از استقبال قضا و تسلیم به مقررات الهی است، مقام تسلیم فوق مرتبت توکل و رضا است و این مقام حاصل نمی‌شود مگر برای مراتب درجات تکامل را مرتباً پیموده به اعلا مرتبۀ یقین رسیده باشد و مرتبت رضا فوق مرتبت توکل است زیرا در توکل کاری را که سالک به خدای سپارد مثل آن است که او را وکیل کند تعلق خاطر خود را بدان باقی می‌دارد و لکن در مقام تسلیم، سالک قطع تعلق می‌کند و بالاتر از رضاست زیرا در مقام رضا هر چه خدا مقرّر فرماید موافق طبع سالک است ولی در این مقام سالک را طبع نمی‌ماند که موافق یا مخالف باشد (سجادی، 1350: 127).
حضرت علی (ع) در دعای کمیل دربارۀ تسلیم و رضا می‌فرمایند. که رضیا برضائک و تسلیماً لِأمرک شاعر می‌فرماید: من در مقابل حضرت حق تسلیم محض هستم و اگر درد و رنج ناملایمتی از سوی حضرت حق به من برسد از او سرپیچی نمی‌کنم.
سر تسلیم نهادیم به پیش تو بیار
هر چه خواهد دل تو بر سر ما، بسم الله
(فیض کاشانی، 1390: 417)
مجدداً شاعر تأکید می‌کند من تسلیم محض تو هستم و هر چه می‌خواهی بر سر ما بیاوری بسم الله من مطیع محض تو هستم.
3-2- حالات عرفانی