پایان نامه موقعیت جغرافیایی و فرایندهای زیستی

دانلود پایان نامه

مواد مؤثره دیگری که در روغن‌های فرار بابونه وجود دارد پروآزولن می‌باشد که در اثر تقطیر و تحت حرارت به کامازولن تبدیل می‌گردد و به‌طور قابل ملاحظه‌ای ضد آلرژی بوده و برای درمان آسم و دیگر مشکلات ریه‌ای و تب یونجه کاربرد دارد (قنواتی 1385).
از بابونه در صنایع بهداشتی آرایشی و از موارد مؤثره گل‌های بابونه کرم‌های مرطوب کننده و روشن کننده پوست تولید می‌شود. از عصاره گل‌های این گیاه به عنوان افزودنی به شامپو جهت تقویت موی سر استفاده می‌شود؛ و همچنین داروهای ضد تورم، داروهایی برای معالجه دل درد، نفخ شکم و زخم‌های پوستی تهیه می‌شود (امید بیگی 1387).
1-8- مراحل کاشت بابونه:
کشت بابونه توسط بذر است، که رایج‌ترین روش تکثیر بابونه است. در کشت مستقیم بهاره یا پائیزه پس از آبیاری زمین به کاشت ردیفی بابونه اقدام می‌شود از آنجا که نور نقش عمده‌ای در جوانه زنی بذر دارد. بذرها را باید به صورت سطحی در زمین کشت کرد. پس از کاشت غلطک مناسبی زده می‌شود.
مقدار بذر مصرفی بسته به کیفیت بذر بین 3 تا 5 کیلوگرم در هکتار است. این بذر به دلیل ریزی و سبکی پیش از حد می‌بایست با 3 الی 5 برابر حجم خود با ماسه بادی یا خاک اره مخلوط شود و در سطح خاک موقعی که باد نمیورزد به‌طور یک نواخت پخش می‌گردد.
در کشت غیر مستقیم در زمان مناسب بذرها را در خزانه‌ای که بستر آن به همین منظور آماده شده باید کشت کرد. پس از کاشت سطحی بذر به منظور ایجاد تراکم در بستر سطحی خاک غلطک مناسبی باید زده شود و در زمان مناسب نشاها را به زمین مورد نظر منتقل و زمین را بلافاصله آبیاری می‌کنند (امید بیگی 1387).
1-9- برداشت بابونه:
در گیاه بابونه اندامی که برداشت می‌شود گل‌ها (کاپیتولها) هستند، زمان مناسب برای برداشت گل هنگامی است که گل‌ها کاملاً باز شده است، گل‌ها را حداکثر باید تا 5 سانتی‌متری از دمگل برداشت کرد. برداشت به موقع گل مهم است و نقش مؤثری در کیفیت عصاره بابونه دارد. زمان گلدهی بابونه متفاوت است و به رقم و شرایط اقلیمی محل رویش آن بستگی دارد. گیاهان خودرو در مقایسه با گیاهان کشت شده زود تر به گل می‌نشیند (امید بیگی 1387).
تأخیر در برداشت گل افزون بر این که موجب ریزش گل‌ها می‌شود مقداری عصاره و کامازولن گل‌ها را هم کاهش می‌دهد.
1-10- خشک کردن و جمع‌آوری بذر بابونه:
گل‌ها را پس از برداشت بلافاصله باید خشک کرد. تأخیر در خشک کردن گل‌ها سبب تغییر رنگ آن‌ها و کاهش کمیت و کیفیت عصاره و اسانس آن می‌گردد، محل خشک کردن باید در سایه و دور از تابش مستقیم آفتاب باشد و جریان شدید باد وجود نداشته باشد. خشک شدن کامل گل‌ها 5 تا 6 روز طول می‌کشد. پس از خشک کردن گل‌ها باید آن‌ها را از ساقه و سایر اندام‌های نامناسب پاک کرد، محل نگهداری باید خشک و خنک باشد هوای گرم و مرطوب موجب شیوع بیماری‌های قارچی کاهش اسانس و ماده مؤثره گل می‌شود، زمان مناسب برای بذر هنگامی است که گلچه ها زبانه از حالت افقی خارج شده و به صورت عمودی در آیند چنان چه بذرها با تأخیر برداشت شوند عملکرد بذر به شدت کاهش می‌یابد. (امید بیگی، 1387).
1-11- کودهای شیمیایی:
در طی سالیان دراز مصرف بی‌رویه کودهای شیمیایی موجب به هم خوردن تعادل عناصر غذایی مورد نیاز گیاه در خاک می‌شود. خسارت جبران‌ناپذیری به کشاورزی خواهد زد.
تخریب منابع آب و خاک، زوال تنوع زیستی کشاورزی آلودگی آب و هوا به وسیله آفت کش ها کودهای شیمیایی و افزایش مقاومت آفات و بیماری‌ها به انواع سموم شیمیایی تنها بخشی از مشکلات زیستی ناشی از کشاورزی رایج مبتنی بر مصرف نهاده‌های شیمیایی است. یکی از راهکارهای رفع این مشکل استفاده از اصول کشاورزی پایدار در بوم نظام‌های زراعی می‌باشد (سوبیزا و همکاران 1990).
کشاورزی پایداری، یک نظام تلفیقی مبتنی بر اصول اکولوژیک است در این نظام به جای استفاده از نهاده‌های خارجی نظیر کودهای شیمیایی و آفت کش ها از بقایای گیاهی، کودهای دامی و کنترل بیولوژیک آفات استفاده می‌شود تا ضمن ذخیره مواد غذایی در خاک علف‌های هرز و آفات کنترل شده و همچنین تنوع زیستی در مزارع افزایش یابد.
فصل دوم
مروری بر تحقیقات انجام شده
مقدمه
رشد مطلوب گیاه و حصول حداکثر کیفیت و کمیت محصول مستلزم وجود مقدار کافی و متعادلی از عناصر پرمصرف و کم مصرف در خاک است. در صورتی که کمبود عنصر یا عناصر غذایی در خاک وجود داشته باشد می‌بایستی به صورت کود به خاک اضافه گردد؛ به عبارت دیگر کود ماده‌ای است که برای تأمین متعادل عنصر یا عناصر مورد نیاز گیاه به‌طور مستقیم به خاک اضافه می‌شود. در مواردی عنصر مورد نظر به مقدار زیادی در خاک یافت می‌شود، اما به فرم غیرقابل استفاده بوده و یا جذب آن به دلیل وجود مقدار زیادی از یک عنصر دیگر به خوبی انجام نمی‌شود. در این موارد ممکن است از طریق تغییر در وضعیت شیمیایی خاک به رفع مشکلات پرداخت و یا کود را به صورت مایع با غلظت مناسب روی گیاه محلول پاشی کرد. این‌گونه عملیات را نیز کود دهی می‌گویند. تمامی کودی که به خاک اضافه می‌شود جذب گیاه نمی‌گردد، بلکه قسمت قابل توجهی از آن به طرق مختلف از دسترس گیاه خارج می‌شود. بخشی از کود داده شده از خاک شسته شده و وارد آب زهکش و سرانجام آب‌های زیرزمینی می‌گردد و آن را آلوده می‌سازد. بخشی دیگر از کود توسط خاک، مواد آلی و میکروبها تثبیت می‌شود. قسمتی نیز تجزیه گشته و به صورت گاز وارد جو می‌گردد. باقی‌مانده کود به تدریج جذب گیاه می‌شود. انتخاب و مصرف کود می‌بایستی با توجه به موجودی و سرنوشت عناصر در خاک، برهمکنش عناصر با یکدیگر و نیاز گیاه به عناصر انجام گیرد (خواجه پور، 1386).
پناهی کردلاغری (1388) گزارش داد نیتروژن یکی از عناصر غذایی با اهمیت برای گیاه است و در تمام فرایندهای زیستی گیاهان عالی و ابتدایی‌ترین موجودات مورد نیاز است. نیتروژن در تمام فرمهای پروتئینی یافت شده و 16 تا 18 درصد وزن پروتئین را تشکیل می‌دهد. در ساختمان کوآنزیمها، اسیدهای آمینه، اسیدهای نوکلئیک و کلروفیل نیز بکار میرود. 78 درصد جو زمین را نیتروژن تشکیل می‌دهد. بیشترین مقدار آن به صورت تثبیت شده در پوسته سنگی زمین و رسوبات است که قابل استفاده گیاهان نمی‌باشد لذا خاک از نظر نیتروژن معدنی فقیر است. نیتروژن، عنصری است پرتحرک که بین جو، خاک و موجودات زنده در گردش است. این عنصر به صورت نیترات به سادگی شسته می‌شود و یا اینکه به وسیله میکروارگانسیمهای خاک تبدیل به گازهای N2 شده و از خاک خارج می‌گردد. لذا بیشتر خاک‌های کشاورزی از نظر نیتروژن فقیر بوده و کمبود آن بیشتر از هر عنصر دیگری دیده می‌شود. گیاه نیتروژن را به فرم معدنی جذب می‌کند. گیاهان عالی قادر به جذب مستقیم نیتروژن مولکولی (N2) اتمسفر نیستند. فقط لگومینوزها به کمک باکتری همزیست خود، می‌توانند از نیتروژن اتمسفری استفاده کنند. رشد گیاه بدون وجود نیتروژن امکان‌پذیر نمی‌باشد و در شرایطی که میزان آن در گیاه کم باشد، گیاه کوچک مانده و حالت خشکی زدگی پیدا می‌کند. ساقه‌ها معمولاً لاغر و کشیده می‌شود. علائم کمبود در برگ‌ها شامل زرد شدن است که ابتدا برگ‌ها کاملاً زرد شده، سپس قهوه‌ای شده و بالأخره می‌ریزند. زیادی نیتروژن نیز باعث مشکلاتی برای گیاه می‌گردد. در اثر زیادی نیتروژن ، گیاه معمولاً به رنگ سبز تیره درآمده، رشد رویشی زیاد ولی رشد ریشه کند و ناچیز می‌گردد. زیادی نیتروژن تا حدودی باعث تعویق نمو زایشی و در نتیجه تعویق تولید بذر در گیاه می‌شود. زیادی نیتروژن سبب می‌شود که گیاه حالت گیاهان هگرومرف (آب دوست) را به خود بگیرد. چون قسمت عمده نیتروژن خاک در مواد آلی قرار دارد. لذا تجزیه و فساد مواد آلی خاک برای تبدیل شدن نیتروژن آلی به نیتروژن معدنی (قابل جذب برای گیاه) ضروری است. بدیهی است این امر بسیار پیچیده و به کمک فرآیندهای بیوشیمیایی که میکروارگانیسمها نیز در آن دخالت دارند همراه می‌باشد. در نتیجه این فعالیت‌ها نیتروژن به صورت ترکیبات آمونیوم درآمده و در شرایط مساعد به صورت نیتریت و نیترات اکسیده می‌شود. این عمل را اصطلاحاً نیتریفیکاسیون می‌نامند. اهمیت این فرآیند زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم گیاهان عالی نیتروژن را به فرم آمونیم و نیترات جذب می‌نمایند. (پناهی کرد لاغری، 1388).
امروزه بشر با توجه به افزایش جمعیت بدون توجه به عواقب و مسائل زیست محیطی کودهای شیمیایی به خصوص کشاورزان سنتی کودها را در مقادیر زیاد به خاک اضافه می‌کنند که کارشناسان کشاورزی و محیط زیست باید تحقیقات بیشتری را به مسائل کوددهی در کشاورزی اختصاص دهند تا تولید خوبی در واحد سطح با حداقل خسارت زیست محیطی داشته باشیم.
2-1- تنش و تعاریف آن 
تنش یا استرس واژه‎ای است که اولین بار توسط دانشمندان علوم بیولوژیک در مورد موجودات زنده بکار برده شد. بعدها این واژه از علم فیزیک گرفته شده و آن را به عنوان هر عاملی که امکان بالقوه وارد آوردن صدمه به موجودات زنده را دارد تعریف نمودند. تنش، نتیجه روند غیرعادی فرآیندهای فیزیولوژیکی است که از تأثیر یک یا ترکیبی از عوامل زیستی و محیطی حاصل می‎شود. با توجه به این تعریف، تنش دارای توان آسیب‎رسانی می‎باشد که به صورت نتیجه یک متابولیسم غیرعادی روی داده و ممکن است به صورت افت رشد، مرگ گیاه و یا مرگ بخشی از گیاه بروز کند (حکمت‌شعار، 1373).
تنش‎های محیطی به دو دسته تقسیم می‌شوند. تنش‎های بیولوژیکی و تنش‎های فیزیکوشیمیایی. تنش‎های بیولوژیکی شامل حمله آفات و امراض به گیاهان می‎باشد. تنش‎های فیزیکوشیمیایی به پنج گروه تقسیم می‎شوند که از بین آن‌ها، خسارت وارده به گیاهان زراعی در اثر تنش‎های کمبود آب، شوری و دما در سطح جهان گسترده‎تر بوده و به همین جهت بیشتر مورد مطالعه قرار گرفته‎اند (لویت، 1980).
2-2- اهمیت مطالعه تنش‌های گیاهی از نظر موقعیت جغرافیایی و زیست محیطی