پایان نامه کشاورزی پایدار و عملکرد اقتصادی

دانلود پایان نامه

(Matricaria chamomilla L)
به وسیلهی: رحمت اله جهانشاهی
چکیده
هدف از اجرای آزمایش بدست آوردن تأثیر تنش خشکی و سطوح مختلف نیتروژن بر عملکرد و میزان اسانس گیاه بابونه می باشد که با توجه به اینکه تاکنون در این منطقه و مناطق مجاور چنین تحقیقی انجام نگرفته، لذا این تحقیق از این جنبه دارای اهمیت است. آزمایش به صورت فاکتوریل، در قالب طرح کاملاً تصادفی در سال زراعی 1392 در منطقه یاسوج با 3 تکرار انجام شد، که تیمارهای آزمایش شامل کود نیتروژن در 3 سطح ( 0، 50 و 100کیلوگرم در هکتار) و تنش خشکی در 4 سطح ( (شاهد)0، 1-بار ، 3-بارو 4- بار) بودند. صفات مورد ارزیابی شامل ارتفاع ساقه، تعداد گل در مترمربع، عملکرد گل، عملکرد بیولوژیکی، شاخص برداشت، وزن هزار دانه و سرعت رشد بود. نتایج نشان داد اثر سطوح مختلف تنش خشکی بر عملکرد اقتصادی، عملکرد بیولوژیک، تعداد گل در مترمربع، وزن هزار دانه و ارتفاع ساقه در سطح احتمال 1 درصد معنی‌دار گردید و بر شاخص برداشت در سطح احتمال 5 درصد معنی‌دار گردید و بر سرعت رشد معنی‌دار نگردید. بیشترین میزان عملکرد اقتصادی در تیمار N2S0 (عدم تنش خشکی و مصرف 100 کیلوگرم در هکتار نیتروژن) به میزان 7/293 کیلوگرم در هکتار و کمترین میزان عملکرد اقتصادی در تیمار N0S3 (کاربرد تنش خشکی در سطح 4- بار و عدم مصرف نیتروژن) به میزان 3/108 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. بیشترین میزان وزن هزار دانه در تیمارN2S0 (عدم تنش خشکی و مصرف 100 کیلوگرم در هکتار نیتروژن) به میزان 96/7 به دست آمد. بیشترین میزان ارتفاع ساقه در تیمار N1S0(عدم تنش خشکی و مصرف 50 کیلوگرم در هکتار نیتروژن) به میزان 5/33 سانتیمتر و بیشترین درصد اسانس گیاه در تیمار N2S0 به میزان 7/0 به دست آمد. با توجه به اینکه بیشترین میزان عملکرد صفات مورد مطالعه در تیمار عدم کاربرد تنش خشکی و مصرف 100 کیلوگرم در هکتار نیتروژن بدست آمد، لذا این تیمار به کشاورزان و کارشناسان توصیه می گردد.
واژه‌های کلیدی: فاکتوریل ، وزن هزار دانه ، ارتفاع ساقه، عملکرد گل، بابونه، یاسوج
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1- مقدمه
با توجه به اهمیت گیاهان دارویی در تأمین سلامت جامعه و ایجاد تنوع کشت در سیستم های کشاورزی، تحقیق در ارتباط با شناسایی و معرفی گونه های قابل کشت از وظایف محققین به ویژه در مناطق دارای شرایط اقلیمی بحرانی می باشد که می تواند زمینه را برای تهیه داروهای گیاهی از مواد طبیعی و اولیه بابونه در تمام فارماکوپههای (واژه‌نامه‌های) معتبر جهان به عنوان یک گیاه دارویی مهم شناخته شده و با توجه به کاربرد روزافزون آن در صنایع داروسازی، آرایشی و بهداشتی، عطرسازی و تهیه چاشنی‌های غذایی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است تا آنجا که آن را ستاره گیاهان دارویی نامیده‌اند (بالاز و تیرناد، 1998). مصرف سالانه بابونه در جهان بیش از چهار هزار تن گل خشک است که به‌طور عمده از کشورهای مجارستان، روسیه، آرژانتین، آلمان، چک، فنلاند، مصر و در سال‌های اخیر از کشور هند تأمین می‌شود (بالاز و تیرناد، 1998).
گیاهان در طی دوران رشد خود با تنش‌های متعدد محیطی مواجه می‌شوند. هر یک از این تنش‌ها می‌توانند بسته به میزان حساسیت و مرحله رشد گونه گیاهی، اثرات متفاوتی بر رشد، متابولیسم و عملکرد آن‌ها داشته باشند.
خشکی از مهمترین عوامل محیطی کاهش رشد و عملکرد بسیاری از گیاهان زراعی، باغی و دارویی به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک دنیا است (حیدری و همکاران، 2006). در طی بروز تنش خشکی گیاهان با ذخیره تنظیم کننده‌های اسمزی همانند اسیدهای آمینه، قندها، برخی از یون‌های معدنی، هورمون‌ها و پروتئین‌ها سعی در مقابله با تنش دارند. در بین ترکیبات آلی، پرولین یکی از مهمترین تنظیم کننده‌های اسمزی به شمار می رود (ردی و همکاران، 2004).
تمایل به تولید گیاهان دارویی و معطر و تقاضا برای محصولات طبیعی به خصوص در شرایط کشت اکولوژیک در جهان رو به افزایش می‌باشد. کشت اکولوژیک گیاهان دارویی کیفیت آن‌ها را تضمین کرده و احتمال اثرات منفی روی کیفیت دارویی و عملکرد آن‌ها را نیز کاهش می‌دهد. بررسی انجام شده حاکی از آن است که ساخت مواد مؤثره در گیاهان دارویی تحت تأثیر ژنوتیپ و عوامل محیطی است. (امامی و همکاران 1383، فولستر 1991)
اهمیت گیاهان دارویی و اهمیت گیاه درمانی مدرن، بسیاری از کشاورزان را به پرورش گیاهان دارویی ترغیب کرده است و افزایش تقاضای بازار باعث شده است که آن‌ها به تولید گیاهان دارویی روی بیاورند و قطعات پراکنده زمین‌هایشان را که به دلیل اندازه، شکل و نامناسب بودن برای کشت دیگر محصولات به صورت بایر رها شده‌اند به این کار اختصاص دهند (حاج سید هادی و همکاران 1382).
کشت و تولید گیاهان دارویی بدون استفاده از نهاده‌های شیمیایی تضمین کننده و سلامت فرآورده‌های حاصل از آن‌هاست. مطالعات انجام شده بر روی گیاهان دارویی در اکوسیستمهای طبیعی و زراعی بر این مسئله اذعان می‌کند که استفاده از نظام کشاورزی پایدار بهترین شرایط را برای تولید این گیاهان فراهم می‌کند و حداکثر عملکرد کمی و کیفی در چنین شرایطی حاصل می‌شود (اکبری نیا، 1382 و شریفی عاشور آبادی 1381 داگارو تومار و 2002).
بابونه با نام علمی (Matricaria spp) گیاهان علفی یک ساله با ارتفاع 70-10 سانتی متر و پایا با ساقههای افراشته منشعب از خانواده کاسنی (Asteraeeae) میباشد (امیدبیگی 1379). بابونه یکی از گیاه دارویی مهم در دنیا می‌باشد که توسط انسان شناخته شده است (جمشیدی 1379). سازگاری این گیاه نسبت به انواع خاک‌ها زیاد بوده و می‌تواند در خاک‌های شور قلیایی غیر حاصلخیز و سنگلاخی رشد کند. کاربرد اصلی بابونه در صنایع داروسازی آرایشی بهداشتی می‌باشد. عصاره بابونه به دلیل داشتن آلفا بیزا بولل، ترانس-فارنسول سیس-بتا-فامصن و کامازولن دارای خواص درمانی زیادی از جمله خصوصیات ضد میکروب، ضد تورمی و ضد اسپاسم و ضد عفونی کننده داشته و در درمان ناراحتی‌های معده و روده‌ها به کار می رود و همچنین عصاره این گیاه در آرامش سیستم عصبی و کاهش تشنج مؤثر است؛ و از آن در تهیه کمپرس‌ها و درخشان کردن طبیعی موها استفاده می‌شود (امید بیگی 1379).
1-2- فرضیه‌ها
1- تنش خشکی کاهش معنی‌داری بر عملکرد و میزان اسانس بابونه آلمانی دارد.
2- کاربرد کود نیتروژنه در شرایط مختلف رطوبتی بر عملکرد و درصد اسانس بابونه آلمانی افزایش دارد.
3- کاربرد همزمان نیتروژن و عدم تنش خشکی سبب عملکرد گیاه بابونه می‌شود.
1-3- اهداف تحقیق:
1- بررسی اثر تنش خشکی بر عملکرد و میزان اسانس بابونه آلمانی.
2- تعیین مناسب‌ترین تیمار تنش خشکی برای دستیابی به حداکثر عملکرد و میزان اسانس بابونه آلمانی.
3- تعیین مناسب‌ترین تیمار کودی نیتروژن در شرایط تنش خشکی ( اثر متقابل) برای دستیابی به حداکثر عملکرد و میزان اسانس بابونه آلمانی.
1-4- گیاه‌شناسی بابونه
گیاه بابونه با نام علمی Matricaria chamomilla به زبان انگلیسی – و German chamomilla, Common chamomile, نامیده می‌شود.