پایان نامه کهگیلویه و بویراحمد و موقعیت جغرافیایی

دانلود پایان نامه

نیتروژن مهم‌ترین عنصر در اصلاح وضعیت مواد غذایی خاک بوده که به مراتب بیشترین اثرات را از نظر افزایش تولید محصول داشته است. امید بیگی، (1374) گزارش کرد که کاربرد 80 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در مقایسه با شاه دانه در مورد سیاهدانه افزایش عملکردی معادل 91 درصد را سبب شد. در گیاه‌ تاتوره‌ با افزایش‌ نیتروژن‌ خاک‌ میزان‌ آلکالوئید این‌ گیاه‌ افزایش‌ نیافت. ولی‌ رشد رویشی آن‌ چشمگیر بوده‌ است. در گیاه‌ سنبل‌الطیب‌ مقادیر متوسط نیتروژن‌ سبب‌ افزایش‌ اسانس‌ ریشه اسید (والرینک) و رشد مطلوب‌ پیکر رویشی‌ گردید.
آرویی و همکاران (1379) دریافتند که در رازیانه، نیتروژن‌ سبب‌ افزایش‌ محصول‌ میوه‌ گیاه‌ به‌ میزان 5/1 برابر گردید، همچنین‌ وجود 200 کیلوگرم‌ نیتروژن‌ در هکتار سبب‌ افزایش‌ اسانس‌ رازیانه‌ شد ولی‌ افزایش بیشتر آن‌ از مقدار آنتول‌ اسانس‌ کاست. نیتروژن‌ و پتاس‌ در گیاه‌ بابونه‌ باعث‌ افزایش‌ ماده‌ خشک‌ گیاه‌ گردید، درحالی‌که‌ فسفر باعث‌ افزایش‌ ماده‌ مؤثره‌ گردید.


در تحقیقی دیگر، اثر کود نیتروژن‌ بر میزان‌ پرولین‌ آزاد و تنش‌ شوری‌ بر تولید روغن‌ کل‌ کدوی‌ تخمه‌ کاغذی‌ گزارش‌ شده است‌ (آرویی‌ و همکاران، 1379).
اکبری نیا و همکاران (1385) دریافتند که نیتروژن و تراکم بر تمامی صفات مورد بررسی اثر معنی‌داری داشت. با افزایش کود نیتروژن تا 60 کیلوگرم در هکتار عملکرد بذر در گیاه گشنیز افزایش و اما با کاربرد بیشتر آن عملکرد بذر کاهش یافت. درحالی‌که بیشترین درصد و عملکرد اسانس و درصد و عملکرد روغن مربوط به تیمار 90 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بود. عامل تراکم بر عملکرد بذر، اسانس و روغن گیاه گشنیز تأثیر داشت. بیشترین عملکرد بذر، عملکرد اسانس، درصد و عملکرد روغن با تراکم 30 بوته در مترمربع به دست آمد و کمترین عملکرد بذر در تراکم 50 بوته در مربع مشاهده گردید؛ اما بالاترین بازده اسانس مربوط به تراکم 40 بوته در مترمربع بود که با تراکم 30 بوته در مترمربع تفاوت معنی‌داری نداشت. مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که از لحاظ عملکرد بذر و عملکرد اسانس کاربرد 60 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و از لحاظ درصد اسانس، درصد و عملکرد روغن تیمار 90 کیلوگرم نیتروژن با تراکم 30 بوته در مترمربع بالاترین مقدار را دارا بودند.
در آزمایشی که توسط گوجار و همکاران (2005) در مورد تأثیر کود نیتروژن صفر 25، 50، 75 و 100 کیلوگرم در هکتار و تاریخ کاشت بر روی گشنیز مشخص گردید که تمام صفات مورد بررسی گیاه به نیتروژن واکنش نشان داد. بیشترین عملکرد بذر با کاربرد 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به دست آمد. نتایج آزمایش بهاتی (1988) نشان داد که با افزایش کود نیتروژن عملکرد بذر از 500 تا 2500 کیلوگرم در هکتار متفاوت بود و بالاترین عملکرد با کاربرد 80 تا 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل گردید. اکبری نیا و همکاران (1385) در بررسی اثر کود نیتروژن و تراکم بر عملکرد بذر، اسانس و روغن گیاه گشنیز نشان دادند که نیتروژن بر تمامی صفات مورد بررسی اثر معنی‌داری داشت. با افزایش کود نیتروژن تا 60 کیلوگرم در هکتار عملکرد بذر افزایش یافت. بیشترین درصد و عملکرد اسانس و درصد و عملکرد روغن مربوط به تیمار 90 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بود. مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که از لحاظ عملکرد بذر و عملکرد اسانس کاربرد 60 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بالاترین مقدار را دارا بودند. علیجانی و همکاران (1389) نشان دادند که بین سطوح کود نیتروژنه از نظر عملکرد یعنی تعداد گل و وزن خشک گل در بوته گیاه دارویی بابونه اختلاف معنی‌داری در سطح 1% وجود داشت و 40 کیلوگرم نیتروژن به ترتیب با تولید 2/42 گل و 63/20 گرم گل در هر بوته بالاترین عملکرد را داشت و بین سطوح کود فسفات از نظر عملکرد اختلاف معنی‌داری وجود داشته است. از نظر میزان عملکرد و درصد اسانس در گیاه بابونه 40 کیلوگرم نیتروژن و 60 کیلوگرم فسفر در هکتار بهترین عملکرد را داشته است. ایران‌نژاد و همکاران (1381) نشان دادند که بیشترین اسانس گیاه دارویی انیسون مربوط به سطوح 60 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و 60 کیلوگرم در هکتار فسفر بود و حداکثر عملکرد دانه مربوط به همین تیمارها بود.
پیوندی و همکاران (1388) دریافتند که اختلاف میانگین طول بوته‌ها، تعداد شاخه‌های فرعی و وزن خشک بوته‌های گیاه دارویی درمنه شیرین در سطوح مختلف فسفر و نیتروژن در سطح 5 درصد معنی‌دار بود. به‌طوری که بیشترین طول بوته و شاخه‌های فرعی در سطوح به دست آمد. درصد اسانس در تیمار افزایش معنی‌داری را نسبت به سایر تیمارها نشان داد. بررسی کیفی ترکیب‌های اسانس برگ‌ها با حضور 24 ترکیب را در همه تیمارها نشان داد که از این میان آرتمیزیاکتون، کامفور، 1، 8- سینئول، آرتمیزیاالکل و یریدیفلورن و آلفا – پینن عمده‌ترین ترکیب‌های تشکیل دهنده اسانس این گیاه بودند.
اثر جانبی داروهای شیمیایی، الزامات زیست محیطی و روند تدریجی گرایش به سوی فرآورده‌های طبیعی سبب شده است که به ویژه در دهه اخیر استفاده از گیاهی دارویی در کشورهای پیشرفته افزایش یابد (لای و فرزانه ، 2006). نشان دادند تیمار 100‌ کیلو فسفر در هکتار بیشترین تعداد دانه در بوته، وزن خشک دانه در بوته و بیشترین وزن خشک دانه در مترمربع را در مقایسه با سایر تیمارهای کودی از خود نشان داده است. مؤذن و همکاران (1385).
ایران به دلیل شرایط اقلیمی و جغرافیایی مناسب از تنوع گونه‌های فراوان و چشمگیری برخوردار است و مصرف گیاهان دارویی در آن، به صورت سنتی و بومی پیشینه‌ای طولانی دارد، (پیوندی و همکاران 1388). با توجه به اینکه در سال‌های اخیر به امکان افزایش مواد مؤثره گیاهان دارویی از طریق افزایش وزن کل زی توده (بیومس) توجه شده است، لازم است حاصلخیزی خاک‌های مورد نظر تعیین گردد. برای تعیین حاصلخیزی خاک از نظر عناصر غذایی باید واکنش محصول به این عناصر مشخص شود و وضعیت آن‌ها در خاک ارزیابی گردد. در نتیجه می‌توان از میزان نیاز کودهای شیمیایی برآورد صحیح داشت تا حداکثر کارآیی به دست آید. هر گیاه زراعی از نظر نیاز به عناصر غذایی احتیاجات به خصوصی دارد و این احتیاج با توجه به شرایط آب و هوایی، نوع خاک و شرایط کشت و کار فرق می‌کند. بومن و همکاران (2000)؛ به عبارت دیگر، مقدار مناسب کودهای شیمیایی برای زراعت‌های مختلف بستگی به نوع محصول، طرز کشت، زمان کشت، آبیاری و درجه حرارت محیط دارد (یانگ و همکاران ،2004).
مون و آلگر (1999) در بررسی اثر تنش خشکی بر گیاه بادرنجبویه (Melissa officinalis L.) گزارش کردند که تنش خشکی باعث کاهش 3 مگا پاسکالی پتانسیل آب گیاه، کاهش 34 درصدی محتوی آب برگ، بسته شدن روزنه‌ها و در نتیجه سبب پایین آمدن جذب دی اکسید کربن و کاهش عملکرد گیاه می‌شود. ساید (1992) در آزمایش روی فلفل بیان داشت که میزان پرولین گیاه در شرایط تنش خشکی به خصوص در ریشه‌ها افزایش می‌یابد. بالا رفتن میزان پرولین و کربوهیدرات‌ها در بخش‌های مختلف گیاهان به نوعی بیانگر فعال شدن سیستم تنظیم اسمزی در طی مواجهه با تنش می‌باشد. در بررسی‌های صورت گرفته روی گیاه بابونه نیز مشخص شده است که عملکرد بابونه تحت تأثیر رقم، شرایط آب و هوایی و میزان آب قابل دسترس در محیط ریشه قرار می‌گیرد سینگ (1982). آب یکی از عوامل محیطی بسیار مهم است که تأثیر عمده‌ای بر رشد و نمو و میزان مواد مؤثره بابونه دارد واگنر (1993).
آزمایش‌های سینگ نشان داد که در خاک‌های قلیایی، بابونه برای رشد و تولید عملکرد مطلوب نیازمند 6 تا 8 نوبت آبیاری است. در صورت نبود آب کافی نه تنها رشد گیاه به واسطه نبود آب بلکه به سبب کمبود عناصر غذایی قابل دسترس کاهش می‌یابد. در مطالعات صورت گرفته توسط محققینی از جمله گراتان و گریور (1999) مشخص شد که تنش شوری و خشکی باعث بر هم زدن تعادل تغذیه‌ای در گیاهان می‌شوند. آن‌ها بیان کردند با تکمیل عناصر مورد نیاز از طریق خاک یا محلول پاشی می‌توان وضعیت رشد را در این شرایط تا حدی بهبود بخشید. در این شرایط استفاده از منابع کودهای دامی و شیمیایی هر کدام به نوعی می‌توانند بر عملکرد گیاهان تأثیر بگذارند.
فصل سوم
مواد و روش‌ها
3-1- موقعیت جغرافیایی محل آزمایش:
این آزمایش در نیمه اول سال 1392 در گلخانه و به صورت گلدانی در یاسوج با ارتفاع 1845 متر از سطح دریا و طول جغرافیایی 51 درجه و 31 دقیقه شرق و عرض جغرافیایی 30 درجه و 42 دقیقه شمالی در فاصله 5 کیلومتری شهر یاسوج در روستای بلهزار انجام گرفته است.
استان کهگیلویه و بویراحمد در جنوب غربی ایران بین 29 درجه و 56 دقیقه تا 31 درجه و 27 دقیقه عرض شمالی و 49 درجه و 53 دقیقه تا 51 درجه و 53 دقیقه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ قرار گرفته است.
3-2- خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک:
جهت تعیین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مورد استفاده در گلدان‌ها، از مزرعه‌ای که در سال قبل آیش بوده از عمق 0 تا 30 سانتی‌متری جمع‌آوری شد و پس از مخلوط نمودن کامل خاک نمونه‌ای از آن تهیه و به آزمایشگاه منتقل شد و مورد تجزیه قرار گرفت، نتایج حاصل از آنالیز خاک در جدول 3-1 و 3-2 آمده است.
جدول (3-1): پارامترهای تجزیه‌ی ماکرو
pH
درصد اسیدی
EC(ms)
هدایت الکتریکی
SP(%)
نقطه اشباع
P(ppm)