منابع پایان نامه درمورد صنعت دارو، ارزش افزوده

زیستی در موجودات زنده است. همچنین کاشت و داشت و برداشت این گیاهان به منظور استفاده از مواد موثره آن ها انجام می گیرد. گیاهان دارویی: گیاهانی که یک یا چند اندام آن ها حاوی موادی هستند که این مواد برای اهداف درمانی و یا به عنوان پیش ماده مواد دارویی شیمیایی شبه سنتزی استفاده می شوند (فتاحی، 1389). گیاه دارویی به گیاهی گفته می شود که دارای مواد موثر مشخصی است، در درمان بیماری یا پیشگیری از بروز آن مورد استفاده قرار می گیرد (دوازده امامی و همکاران، 1387). گیاهان دارویی به گروهی از گیاهان گفته می شود که اندام های آن ها دارای ترکیب های اثر بخشی دارویی است و هم چنین به وسطه ی اثرات درمانی بر انسان و دام در صنعت داروسازی (فارماکولوژی) مورد استفاده قرار گیرند (قاسمی، 1389). گیاه دارویی سه جنبه کاربردی دارد: طبی، ادویه ای و عطری. گیاهانی به عنوان گیاه دارویی شناخته می شوند که در پیکر این گیاهان مواد خاصی ساخته و ذخیره می شود که این مواد دارای خواص متعددی هستند و از جمله می توانند به عنوان مواد موثره برای مداوای برخی از بیماریها مورد استفاده قرار گیرند و به متابولیت های ثانوی نیز معروفند. در گیاهان دارویی ممکن است اندام خاصی چون: ریشه، ساقه، برگها، گل و … حاوی مواد موثره مورد نظر باشد، از این رو نمی توان تمام اندام های گیاه مربوطه را منبع ماده دارویی مورد نظر دانست. معمولا اندام های مورد نظر گیاهان دارویی به صورت تازه استفاده نمی شود یعنی اندام های مورد نظر باید تحت تاثیر عملیات خاصی چون: تمیز شدن، هوا خوردن، خشک گردیدن، پالودگی و امثالهم قرار گیرند و پس از آن مورد استفاده واقع شوند. اساسا از گیاهان حاوی مواد موثره (گیاهان دارویی) استفاده های مختلفی به عمل می آید و این گیاهان به سه گروه اصلی: گیاهان دارویی، گیاهان ادویه ای و گیاهان عطری طبقه بندی می شوند. گیاهان دارویی – مواد موثره موجود در این گیاهان به صورت مستقیم یا غیر مستقیم اثر درمانی دارند و به عنوان دارو مورد استفاده قرار می گیرند. گیاهان ادویه ای – از مواد موثره فعال موجود در این دسته از گیاهان در صنایع غذایی، کنسروسازی، نوشابه سازی و … به منظور بهبود در رنگ، طعم و مزه آنها استفاده می شود. گیاهان عطری – اندامهای خاصی در این گیاهان حاوی اسانس اند و اسانس از راه تقطیر با بخار آب از آن اندام استخراج می شود (امیدبیگی، 1374).
1-4-2- اهمیّت کشت و تولید گیاهان دارویی
گیاهان دارویی از منابع غنی ژنتیکی و یکی از ارزشمندترین سرمایه های ملی هر کشور به حساب می آیند (قاسمی، 1389). برای بیان اهمیت تولید گیاهان دارویی باید به دلایل کاربرد گیاهان دارویی، معرفی گیاهان دارویی و خواص آن ها، تولید گیاهان دارویی، اهمیت اقتصادی گیاهان دارویی و عوامل اکولوژیکی پرداخت (معاونی، 1388). برای نشان دادن اهمیت کشت و تولید گیاهان دارویی کافی است درباره چند جنبه مهم کشت و تولید این گیاهان چون: نوع گیاهی که کشت می گردد، میزان تولید محصول زیر کشت و اهمیت اقتصادی آن (اهمیت صادراتی و نیازهای صنایع دارویی به آن)، اثر عوامل اکولو‍‍ژیکی(و به طور کلی مکان مناسب کشت) بر کیفیت و کمیت مواد موثره هر گونه گیاه و امثالهم توضیحات و مثالهای ارائه شود (امیدبیگی، 1374). گیاهان دارویی میراث های بومی هستند که از اهمیت فراگیر و جهانی برخودارند. گیاهان همیشه منابع اصلی پزشکی و داروسازی در اکثر نقاط جهان مانند ایران، چین، یونان باستان، هندوستان و مصر بوده اند. البته در فرهنگ بومی مردم اروپا، آمریکای شمالی و استرالیا نیز آثاری از استفاده ی گیاهان دارویی در زمینه های مختلف پزشکی گزارش شده است (قاسمی، 1388). با توجه به پیشرفته های چشمگیری که در صنعت داروسازی به خصوص در دهه های اخیر روی داده ممکن است تصور شود که از اهمیت گیاهان دارویی کاسته شده است. ولی آماری که در سال های اخیر در مورد مصرف داروهای گیاهی ارائه شده نشان می دهد که این تصور، چندان صحیح نبوده و با وجود ارائه داروهای شیمیایی مشابهه با مواد موثره گیاهان دارویی نه تنها از میزان کشت و تولید این گیاهان در کشورهای پیشرفته کاسته نشده، بلکه تولید و مصرف آن ها نیز افزایش یافته است (معاونی، 1388). آمار جهانی نیز نشان می دهد که مواد موثره حدود پنجاه درصد داروهای عرضه شده به بازار دارای منشاء طبیعی بوده و در برخی از کشورها این رقم به 90 درصد رسیده است. به علاوه استفاده از گیاهان دارویی و معطر در بین مردمان کشورهای توسعه یافته نیز به شدت در حال افزایش است، به طوری که هم اکنون 90% از مردم این کشورها از داروهای با منشا گیاهی استفاده می کنند. در حال حاضر تولید و مصرف گیاهان دارویی در کشورهای صنعتی و توسعه یافته رو به افزایش است. تعیین دقیق مقدار مصرف سالانه گیاهان دارویی در جهان کار دشواری است. زیرا از گیاهان دارویی به طرق مختلف استاده می شود (به صورت تازه، خشک، عصاره، اسانس و یا به اشکال مختلف دارویی) و اطلاعات محلی معتبری نیز در این زمینه وجود ندارد (معاونی، 1388). طبق آمار و اطلاعات ارائه شده از بعضی کشورهای اروپایی، مانند آلمان، اتریش، بلژیک، فرانسه و اسپانیا، متوجه می شویم که این کشورها در تولید، فرآوری و ساخت داروهای با منشا گیاهی، سرمایه گذاری زیادی کرده اند. از مهمترین عوامل افزایش سرمایه گذاری این کشورها در زمینه ی تحقیقات گیاهان دارویی بعد از افزایش سلامت جامعه بشری، سوددهی مناسب تولید داروهای گیاهی است. چنان که داروهای گیاهی تولید شده بر اساس فرمولاسیون استاندارد اروپا برای کشوری مانند آلمان در سال 1991 در حدود 300 میلیارد دلار آمریکا درآمد به هم راه داشته است (قاسمی، 1389). به علت آشنایی مردم با گیاهان دارویی از زمان های قدیم، بازار داخلی گیاهان دارویی جایگاه خوبی داشته است و در صورت انجام تبلیغات، کشت آنها نیز گسترش می یابد. کم بودن قیمت تمام شده تولید گیاهان دارویی در ایران، تنوع قابل توجه محصولات و تولید ارگانیک این گیاهان موجب استقبال جهانی از این تولیدات خواهد شد (دوازده امامی و همکاران، 1387). عوامل اقتصادی یکی از مهم ترین عوامل در تولید، پرورش و فرآوری گیاهان دارویی و صنعت تولید داروهای گیاهی است. با توجه به آمار و ارقام گزارش شده در منابع مختلف، تولید گیاهان دارویی در مقایسه با سایر گیاهان زراعی و باغی از ارزش افزوده ی بالاتری برخودار است. هم چنین با توجه به استقبال جهانی از مصرف داروهای با منشا گیاهی، صنعت داروسازی در این بخش نیز از رونق اقتصادی خوبی برخودار شده است (امیدبیگی، 1374). انتظار می رود که استفاده از داروهای گیاهی افزایش یابد. تجارت جهانی گیاهان دارویی در سال 2003 طبق سازمان بهداشت جهانی بیش از 60 میلیارد دلار بود. در سال های اخیر با جهانی شدن تجارت و استفاده از گیاهان دارویی باعث شده که استفاده خانگی، دارویی و صنعتی این گیاهان مهیا شود (فتاحی و همکاران، 1389). در حال حاضر صنایع داروسازی، پزشکان و گروه های تحقیقاتی بسیاری از کشورها دوباره توجه خود را به منابع طبیعی و گیاهان دارویی معطوف داشته اند به طوری که امروزه شاهد ایجاد مزارع وسیع آزمایشی و تولیدی در بسیاری از کشورها هستیم. کشت گیاهان دارویی در حال حاضر به عنوان شاخه مهمی از کشاورزی مطرح است که برای استخراج و تولید مواد اولیه ای که در ساخت داروهای موجود به کار می روند مورد استفاده قرار می گیرند (معاونی، 1388).
1-4-3- مشکلات مهم کشت و تولید و مصرف گیاهان دارویی
آفات و بیماریها، هر ساله زیانهای سنگینی به گیاهان وارد می آورند. مواد شیمیایی مناسب، یکی از عواملی است که برای مقابله با آفات به کار می رود. تنها مبارزه شیمیایی با آفات و بیماریها کافی نیست، بلکه مراعات برنامه های مناسب دیگر، در جلوگیری از شیوع و گسترش آنها موثر است که مقدم بر همه آنها، شناخت دقیق آفت یا بیماری و مطالعه چرخه زندگی آن (حداقل از نظر سهل تر شدن کار مبارزه) است. در زمانهای گذشته، برای استفاده از گیاهان دارویی تنها اقدام به جمع آوری پایه های وحشی آنها از رویشگاههای طبیعی می نمودند. ولی به منظور استفاده از گیاهان دارویی در مقیاس وسیع، چاره ای جز کشت و تکثیر آنها در مقیاس وسیع نیست که این خود باعث افزایش و گسترش آفات و بیماریها و انتقال آنها در مقیاس وسیع می گردد! بویژه که کشت و تکثیر گیاهان در یک منطقه برای چند سال متمادی، توسعه آفات و بیماریهای مختلف را به همراه دارد (امیدبیگی، 1388). کشور ما با توجه به برخوداری از اقلیم های مناسب هیچ گونه جایگاهی در بازار گیاهان دارویی ندارد و بایستی به تحقیق و بررسی و فراهم آوردن شرایط تجاری مناسب و بازاریابی جهت فروش گیاهان دارویی ایران توجه بیشتری شود (معاونی، 1388). گیاهان دارویی دارای انواع یکساله، دو ساله، چند ساله، علفی، خشبی، درختچه ای یا درختی هستند. جمع آوری آنها اغلب با دست امکان پذیر است، ولی پس از برداشت، محصول جمع آوری شده باید تحت تاثیر عملیات مناسب (خشک کردن، پالودگی، استخراج ماده موثر، بسته بندی و غیره) قرار گیرد تا قابل مصرف شود، از این رو تولید گیاهان دارویی، مستلزم به کارگیری نیروی کارگری زیادتری نسبت به سایر محصولات کشاورزی است. متاسفانه، با وجود فراوانی گونه های دارویی خودرو در ایران، به دلیل جمع آوری سود جویانه و غیر اصولی گیاهان دارویی از رویشگاه های وحشی و طبیعی به طور ناخواسته تخریب این منابع ژنتیکی با ارزش در حال گسترش است. کشت گیاهان دارویی و ادویه ای در یک مکان محدود (کشتزار یا گلخانه)، دسترسی به آنها را امکان پذیرتر می کند، در حالی که دسترسی به گیاهان خودرو در سطح گسترده و پراکنده مشکل بوده و جمع آوری آنها مقرون به صرفه نیست. جمع آوری گیاهان دارویی از طبیعت به وسیله افراد بومی و غیر متخصص صورت می پذیرد و امکان آلودگی و مخلوط شدن آنها با سایر گیاهان مشابهه یا انواع تقلبی آنها وجود دارد (دوازده امامی و همکاران، 1387).
1-4-4- عوامل محدود کننده کشت و تولید و مصرف گیاهان دارویی
کاربرد علف کشها، قارچ کشها و حشره کشها، از این جهت که باعث نابودی علفهای هرز، قارچها و حشرات مضر می گردد، ممکن است بسیار خوب باشد ولی از جهتی دیگر ممکن است مواد مذکور به صورت سمی و مرگ آور (برای انسان) در گیاهان تثبیت شود یا حتی مستقیما باعث مسمومیت کارگران کشت گاههای گیاهان دارویی گردد. داشتن اطلاعات کافی از خصوصیات مختلف مواد شیمیایی مورد استفاده برای گیاهان، بسیار ضروری است. یک متخصص باید بداند مواد شیمیایی مصرف شده تا چند روز روی گیاه بر جا می ماند و یا چه تاثیرهای سمی برجا خواهد داشت. همچنین چه مقدار از آنها قابل جذب و تثبیت در پیگر گیاهان خواهد بود. استفاده از مواد شیمیایی مختلف در رابطه با عموم گیاهان کشاورزی از جمله گیاهان دارویی، مستلزم دقت کامل است، زیرا ممکن است یک ماده شیمیایی بیش از میزان لازم در درون گیاهان مورد مصرف انسان تثبیت شود و برای سلامتی انسان زیان آور گردد (امیدبیگی، 1388). لازمه استفاده صحیح از گیاهان دارویی وجود اطلاعات دقیق علمی است که متاسفانه کمبود بسیار محسوس در این زمینه در کشور دیده می شود که باید مورد توجه قرار گیرد. بدیهی است که انجام این مهم نیازمند افراد متخصص و صاحب نظر است تا با بررسی های خود کمبودها را بر طرف ساخته و نیازهای کشور را تامین نمایند (معاونی، 1388). به علت آشنایی مردم با گیاهان دارویی از زمان های قدیم، بازار داخلی گیاهان دارویی جایگاه خوبی داشته است و در صورت انجام تبلیغات، کشت آنها نیز گسترش می یابد (دوازده امامی و همکاران، 1387). کشور ما با توجه به برخوداری از اقلیم های

مطلب مشابه :  منابع تحقیق درموردپیچش، وستون، مستطیلی